Zoram, harh teh

Tangka sum ngainat avangin Zoram kalsiam a her luai luai e. Sum îtna leh hausak châkna, thluaka sum lut avangin hawihhawmna leh Zo nun ze mawi, mi dangte tana hamṭhatna leh mi dangte duhsakna ten mual an liam mek a. Mahni ṭánghma haina, mahni chauh him tumna, mi dang ngaih pawimawh lohna leh mi dang tihchhiat pawisak lohna ten tual an lêng a; ‘A nei nung nung, a feng chhing chhing’ ten Zoram khawvel an awp mêk a nih hi.

Kristian ram tia hriat hlawh, Chawlhni tina biak ina inkhâwm a, punkhawm nikhua apianga hunserha bul ṭan a, ṭawngṭaina hmanga ṭîn ṭhin Mizo Kristiante chu ruihhlo leh sum ngainatna thangah kan âwk mek a. Chu thlêmna thlipui chu a tleh nat em avangin kan Kristianna leh Chawlhnia kan Pathian thu zirte pawhin awmzia a nei pha ta meuh lo. Hausa leh neinung ngaihsan leh intlawnsiakna khawvelin min chîm pil zo a, dikna leh rinawmna aiin sum thiltihtheihna kan hmachhuan a. Kut tling lova hausate’n an hmai bâl phih fai nan kohhran leh khawtlangah ṭhat an chhuah a, mipui mitdelte lah chuan a thawh tam thei apiang an pâk emaw tih tur a ni. Kan hnam lungphum kohhran leh tlawmngai pâwl meuh pawhin chûng mite chu hnar phal lovin kan nghing ta hial em? Zo fate Jerusalem chu drugs mafia khawpuiah kan chantir mek a, dân lova sumdawnna (smuggling) hmunpuiah kan siam mek a nih hi.

Zahawmna kan tehna chu an building chhâwng sân leh sân lohah a ni ta! Eizawnna changchawiin zu chhia hmangin kan chipuite kan hrai hlum mêk a. Sumdawnna hming chawiin ruihhlo hmangin Zoram kan rûn a, kan ṭhalaite’n an hâk ta bawrh bawrh a, kan mipa te an thi ta zawih zawih a; kan hnam hmakhua zel tur dàwnin thinlung chhungril a khûr mek a nih hi. A rûka ruihhlo tawlhtute hian tualthat an ni tih an inhriat a va hun ta em! An kut aṭang hian kan ṭhalai eng zat tak fam rolung mualah liam tawh ang maw? Zo fate Jerusalem tuallaiah chuan chhûn khaw êng pawh zah zo tawh lovin ruihhlo kan tawlh hum hum a, keimahni leh keimahni kan inei chhe mek a nih hi.

Hmânah chuan min thlahtu kan pi leh pute chuan nun zahawm an tehna chu rinawmna leh taihmaknaah a ni ṭhin a, tunah erawh chuan hausaknaah leh neihnunah zahawmna kan teh ta. Mi a hausak a, a neihnun phawt chuan eng ang mi pawh ni se kan ngaisâng a, kan zah a, kan chhoh en ta zel a nih hi. Chu chu hriain mi tam takin an sual thup bo nan hausak thutna bâwmah an zuang lut a, pawisa hmangin an sual zêp rûk leh an hmingchhiatna an khuh bo mek a ni.

Nakin lawkah chuan kut tling lova hausa thut, lian thutte hian an hmachhuan pawisa hmangin ram rorelna fawng an la chelh ang a, kum zabi pakhatna hun laia Rom miliante inhrosak ang mai khan lal an la hrawt ang a. Kan Bible-in, "Tangka sum ngainat hi sual tinreng bul a ni" (1 Tim 6:10) a tih chu a dikzia a lo lang chho zêl ang a, Zoram khawvel chu thisen leh hlemhletna tui nú-in a la bual nu chûk lo vang tih a sawi theih loh. Chutih hunah chuan dikna chu kawng sirah mai ni lovin, lui mawng lamah kan hnawt liam thla vawn vawn tawh ang a, rinawmna chu hmusit taka chil chhák khum a la ni ang. Mi dik leh rinawmte chu nêkchêpin an awm tial tial ang a, pawisa ngah apiang dinchhuahna khawvel a ni tawh ang a, rethei leh harsa tân chuan dam khawchhuah a har tawh ngawt ang.

Mi retheite’n dam khawchhuak turin thih thain an bei ve tawh ang a, pawisak a awm tawh lo vang a, kohhran leh khawtlang chu sawi loh, ṭhenawmte mitmei vên a awm tawh lo vang a; Zo nun ze mawi chu ui tak chungin kan bye bye liam tawh ang. Kan Kristianna a dal tial tial ang a, Pathian tana ṭhahnemngaih aiin mahni pum puarna leh hlâwkna tur chauhin rawng kan bâwl tawh ang a. A hahdam leh nuam, fakna rimawi chauh hriat phak, a langsâr leh châwimawina tlângah lo chuan rawng pawh kan bâwl ṭha peih tawh lo ang. Mihring rilru a corrupt nasat tawh dawn avangin tu mah kan inring zo tawh lo vang a, thian ṭha leh chhungkhat meuh pawh kan inrâl thlir tawh ang a; Zoram chu hremhmun nautê a ni hawt tawh ang.

Kan ṭhalaite’n khawthlang ho tih dan thîkin lâr leh hmingthan hrim hrim an châk lutuk avangin pawisak an nei tlem tial tial a. Social media khawvelah hmaithinghawng vuahin khawvel an hleuh a, kan youtuber, journalism ethics hre miah lovin media khawvel an luhchilh a. A tam zawkte’n chanchin ṭha aiin chanchin chhia leh lungchhiat thlak an ngaihven a; a ṭha zawnga mipui zirtir aiin pawisa suma hlâwkna chauh an ngaihtuah avangin content mak leh rapthlak, zirtir nei chhe tak tak leh nun hruai sual thei an tichhuak ur ur a; mi thih hlimchhawn lusûn lai lai ten interview phêt an lo tum vei ráwl nen.

Chung result chu a lo thleng ta mek a, Zorama thu thar kan hriat tam ber chu ruihhlo man, insual rawn, accident, pawikhawih, rûkrûk, pawngsual tualthah, chhungkaw buaina, ram inchuh, hmeichhe naupang kum tling lo insual rawn tih vel kan hre chamchî ta a. Khawvel ram danga chanchin ṭha hrilh ṭhinte chanchin hi a ṭha lem lo a ni. Heti taka Pathian thu leh hlaa kan inchâwm chunga kan Kristiannain kan ni tina nghawng a nei si lo hi amah Lalzuahliana ṭawngkam takin, "Engati nge, engati nge' kan tih loh?

- P.C. Nghaklianmawia