Rorelliana mamawh harhna (Kristian nih ṭûl lo a ti maw?)

Isua’n, “Keimah hi kawng leh thutak leh nunna ka ni; keimaha kal lo chu tu mah Pa hnênah an thleng ngai lo,” a ti. (Johana 14:6)

Tûn hnaia Zo sakhua dintu, puithiam inti Pu Rorêlliana, ZONET palaiin a kawmna kha ngunthlûk deuhvin ka lo thlîrin ka lo ngaithla ve a; Youtube-ah pawh vawi eng emaw zat ka lo ngaithla bawk. Pu Rorêlliana kha pa ṭawngkam thiam tak niin, ama ngaihdân, mi dang âwihtîr thei tûr khawpa thu sawi thiam mi niin ka hria. A tawlhpanâlah tawlh thlûkpui a mual mualte pawh an awm ngei dâwn a nih kha maw le! A thil sawiah hian chiang a inti êm êm a; mahni inrin tâwkna pawh a nei lianin, ama hriat dân leh pawm dân chu dikah a ngai nghet hmiah mai bawk. Thusawi a thiamna laiah erawh pa namailo tak niin a ngaihsânawm hle. Kha, an inkawmna chungchângah khân sawi zui châk deuh deuh ka nei nual a; sawi vek sên ni lo mah se, a eng emaw lai lai ka rawn thur chhuak dâwn a, sawi âwm tak tak, hmaih palh erawh ka neih nual ka ring. I’n ṭan dâwn teh ang aw!

Kristianna hi a do hle

Khawvêlah sakhaw hrang hrang a awm a, Kristian tluka do rawn hlawh a awm lo. Kan khawvêl hmasa lamahte phei kha chuan Kristian leh Kristian inkârah tak ngial pawh innghirnghona leh inphiar rûkna nasa tak a lo thleng tawh nghe nghe a. Chuvângin, sakhaw dang biate’na Kristian an rawn do hi chu a âwm rêng e pawh kan ti thei ang chu! A chhan han chhût ila, sakhaw dang ang ngawt a nih loh vâng a ni.

Pu Rorêlliana pawh hian sakhaw dang leh pâwl dang aiin a do kan ti thei âwm e. Ani chuan, kan hna thawhah kan rinawma kan dik bawk chuan pathian rawngbâwlnaah a ngai fai vek mai a; hei hi thurin dik lo tak a ni. ‘Kristian va nih kher a ngai lo,’ te chu a la ti deuh deuh. Eng aiah nge Kristian bîk hi a rawn tih kher? Engah nge, “Kan rinawma kan dik phawt chuan Buddhist emaw, Islam emaw, Hindu emaw va nih kher a ngai lo,” a tih mai loh le? Chutia rinawmna leh dikna hi Pathian thu âwihna a nih hrim chuan Zo sakhuaa zuk awm kher eng nge a ṭûlna?

Kan pi leh pute kha dik vek anga a han chhuahte kha a va han dik lo êm! Mipat hmeichhiatna lamahte khân an che mâwi hleinêm! Zanlaia nula zen chîng, hmeichhe pasal neih hlim, an pasalte zawlbûka an riah hlâna an pasalte lema changa mi nupui uire chîng hnam kha Mizote hi kan ni lo’m ni? Pialrâlah Pâwla sai hlauh avânga nula ngaih ngei ngei tum hnam kan nih ṭhin kha maw le! Hemi ka sawi avâng hian Mizo hnam sawi hnâwm ka tumna a ni lo va; tlâwmngaihna leh taihmâkna, aia upate zahna neitu Mizo fa hrin ka ni hi ka inchhuang êm êm! Zo sakhua erawh a him lo va, bumin i awm suh ang u.

Keini Kristian chuan, “Eng ang pawhin dikin rinawm mah ila, Kristaa piantharna kan neih loh chuan Pathian thu âwih kan ni chuang lo. Tisa taka fel leh ṭhat hi eng mah a ni lo” tih hi kan inzirtîr fo dân a ni a; a la ni zêl bawk ang. Khawvêlin do mah se, a ram a la zau zêl dâwn a ni. Kan puithiampa pawh hian Zo sakhuaa min hmin a tum luatah khak sual nasa deuh mai a nei. Rinawmin lo dik viau mah ila, ama sakhua, Zo sakhuaa kan awm si loh chuan mi ṭha hmuhin min hmu leh chuang si lo vang. A Kristian-a hrim hrim hrim hi a do va, Zo sakhua ngawr ngawr hi a tuipui a ni hrim e.

Lehkhathiam leh hnam dang ṭawng, Sap ṭawng leh a dangte thiamte hi hnualsuat si lovin, eng vânga hnam dang aṭanga kan sakhaw dawn thar Christianity hi do êm êm nge a nih? A tih tâk rau rau, “Hawh u, Sap ṭawng leh hnam dang ṭawng rêng rêng i zir suh ang u; Chung Khuanuin ṭawng min pêk Mizo ṭawng chauh hi khawsak nân, ei zawn nân, etc., i hmang ang u,” ti law law se. A tih ngam awzâwng dâwn si lo le. Vaipa siam lîrtheiah pawh chuang lovin Chung Khuanu’n kal nâna kê a pêk hi hmang mai rawh se. In pawh Zopa in sak ang chauh, di inah khawsa rawh se. Perek hmang lovin hnâng hlai se, vai buh ei lovin thlawhhma siamin Zopa buh chauh ei mi ni tawh rawh se. A sana bun lai pawh kha keimah min pe daih rawh se. Zo sakhua an sawi ai chuan Delete Kohhran hi an entawn tlâk zâwk daih lo maw? Anni chuan engkim an hnâwl (delete) ngam a nia.

Vânram kalkawng hi a va tam dâwn ve! A ni thei lo. “Hnam tinte hi Pathianin a duh taka a siamte vek kan ni,” a ti a, a dik e. Ama ngaihdânah chuan hnam tin hian sakhaw bîk kan nei ṭheuh va, kan hnam sakhua ang zêlah chuan i awm ang u, tiin a kalpui a; anmahni hnam sakhuaa an awm phawt chuan dik vek angah a ngai. Hei pawh kan thurin nên a inkalh tlat avângin zirtîrna him lo tak a ni a, i fîmkhur ang u. Hnam leh sakhua hi sawi zawm chi a ni lo.

Ṭawngṭai a hnualsuat

Sakhaw mi rêng rêng chuan, eng sakhua pawh ni se, matheilovin ṭawngṭai hi an uar ber zêl. Kristiante Pathian hmuh theih Lal Isua meuh pawh kha hmuh theih loh a Pa hnênah bâng lovin a ṭawngṭai ṭhîn. Âtthlâk takin sawi ta mai mai ila – ṭawngṭai ngai lo chu amah Pathian chauh kha a ni ang. Ani chu engkima engkim, Alpha leh Omega a nih avângin a ṭawngṭai ve a ngai lo. Tu hnênah nge a ṭawngṭai chuang ang? Eng nge ka sawi chhan? Chutia Rorelliana’n ṭawngṭai a mamawh loh chuan amah kha Pathianah a inngai tihna a ni. Amaha pathian awm tawha a ngaih avâng leh pathianah amah a awm tawha a inngaih avânga ṭawngṭai ngai ti ta lo ang khân a insawi a; hei hi ka zâwt a ni. Donald Trump chu US president a ni a, a in chhûngah a nupui fanaute an awm a, a nupui fanaute kiangah Donald Trump chu a awm reng bawk a; US president an ni ve ta vek mai tihna em ni ang? Hnai lo ve, Lalngo.

Ka Chakma ṭhian pakhat hi, “Khawi laiah nge in in a awm?” ka ti a. Sawi ta mai lo chuan ani chuan, “Keiin in ka nei lo, ka pa inah ka awm,” a ti kher a. A ti mah mah kan ti a ni maithei. Mahse, a duh fîrzia ka ngaihtuah a, Pu Rorêlliana’n amahah pathian a awm avâng hrima ṭawngṭai ṭûl a tih tawh loh thu a sawi ai chuan, he ka Chakma ṭhianpa sawi dân hi ka thlâwp zâwk daih.

“Isua khân, ‘Ka hmingin eng pawh in dîl chu tihin a awm zêl ang,’ a’n ti a(h)! Dâwt hlâwm tawp a ni, hei hi,” te zu ti ngam a maw le! A huaisen mah mah lo maw aw?

Pathian khi tu Pathian nge?

Tu Pathian bîk mah a ni lo, mi zawng zawng (thil nung lo chenin) Pathian a ni. Amah aṭanga chhuak vek a ni si a. Tu pa emaw ṭawngṭai hlaah, ‘Abrahama Pathian, Isaaka Pathian, Jakoba Pathian,’ tiin, khi kan Pathiana khi an telh ṭhîn a. A chhan nia lang chu, hêng Abrahama te, Isaaka te, Jakoba-te hi rinna kawngah LALPA hriak thih, mi dangte aia Pathianina a hriat bîk leh a ruat bîk an nihna laiah Kristian kal zêlte’n an zah êm avânga lam tel ṭhîn an nih a rinawm. Chu chu Pu Rorêlliana hian Kristiante hnial nân takah hmangin, Pu James Dokhûma hnênah, “Abrahama Pathian, Isaaka Pathian, Jakoba Pathian ti tawh suh. Mi Pathian ni lovin, nangmah siamtu/dintu i Pathian taka kha i auh tûr a ni,” a ti a. Mahse maw, Pu Rorêlliana hian amah leh kei, bum hmang leh mi sual, hel hmang ṭhîn tân pawh hian Jakoba Pathian ngei kha kan Pathian a ni tih kha a hre duh si lo. A va na êm!

Puithiam a ni tak tak em?

‘Puithiam Rorêlliana’ a inti ngei a(h)! Damlo an awmin ran thisenin a thâwi ṭhîn em? Bâwlpu leh sadâwt a nei ve thlap em?

Suihtungturût ni lo suihtak ngei le!

Ama thukhawchâng takin, Pathian (God/Suih Tak) ringtu, Christianity tak tak hmu fiahtu tân chuan eng ang fakauva Zo sakhua hi sawi vul ṭhîn mah se, sakhaw phuahchawp (suihtungturût) mai mai zawng pawm a har tawh khawp mai le. Kan pawm ngai bawk lo vang. Thu dik nazawng hi sawi a ṭûl lo va; tûna kan thu khel lai erawh sawi ngei ngei a ṭûl a ni. Pu Rorêlliana, puithiamin rinna dik lo tak hmanga ram lâk tuma a feh chhuah ngam chuan, kei pawhin ka sawi ngam lohna chhan tûr a awmin ka hre lo!

‘Sakhua’ tiha ‘khua’ leh Mizoram khaw hminga ‘khaw’ tih telna–Khawrihnîm, Khawlailung leh a dangte chu zêldin thu bâwlin, “Kan sakhaw biak chang châwia an phuah a ni,” te a’n tiah! Phuahchawp rau rauvah pawh a lem lulai êm mai a! Nuihte lam lam a za dâwn alâwm le! A âwmin a âwm ang lo lutuk êm mai. Duh duh hi sawi tûr em ni ngai aw?

Mi dik leh rinawmte hi mi piangthar an ni kher lo va; mi piangthar chu a dik lo thei lo, tih hi kan puithiam hian lo hre mawlh teh se. Kristian inti sia an dik loh chuan an piangthar lo tihna a ni a, mi piangthar lote hi tehkhâwngah lo hmang tawh lul suh se. Mi piangthar rinawm lo tu nge khawvêlah awm? Han kâwk teh se. Thusawi leh titi thiam lamah distriction chu lo pass mah se, a thurin leh sakhuaah chuan a fail hlauh si a nih hi. A tlai hma hian harh chhuak hman lul se aw! A harh chhuah ngei theih nân duhsakna ka hlân tak zet a ni.

“Mizo takin i Kristian ang u,” – Rev. Dr. H.S. Luaia 

- V. Kungtea, Saizawh West