Written by
- Hausanga Hauzel

LAL PIAN HUN LAWMAWM


Kum 1936 December thla daih tawh pawh kha ni mah se la, tun thlenga Mizote’n Krismas hla kan sak lar em em, ‘Lal pian hun lawmawm tak kan thleng leh ta,’ tih hla Ralngama, NE Khawdungsel khaw phuah hi tun ṭumah chuan a phuah dan kan sawi dawn a ni.

Zing dar 9 velah chuan ṭiau chhûm var hluk mai, NE Khawdungsei khua leh a vel tuamtu chu a kiang zo tawh a, ni lum pawhin awmzia a nei tawh a. Buh chhêk ngawrh lai a nih avangin buh chhêkin hna thawk thei zawng zawng chu ram lamah an liam reh duak a, tarchhia leh naupang chumchiap zual chuan ni lum ai turin leikapui an pan hlak hlak hlawm a, ni lumah chuan an inhem zi ar ar hlawm a. Chungho karah chuan a tlei lo va, Aizawla a tirhkoh hna zir lam pawhin a rilru a la thei meuh lo va. Thlasik chawlh hmanga mahni khaw lama haw ve e ti lo chuan khaw chhung pawhin a pawt bet hran lem lo va. Tih tum mumal pawh nei loin a pa chemtum a hûm lawk a, dai lamah a arkawhchhuah ve ta ngawt a. Tichuan, ram pilril lam pan tum si lo, khaw chhungah luh tum pawh ni si lo chuan Tumpanga fapa Ralngama chuan dai vel chu a hrut kual ta mai mai a.

Chutia rilru ruak leh khawhar taka a tei vel mai mai lai chuan tlangsam par tur kuhmûm fur mai a hmu a, chung tlangsam kuhmûm fur mai chuan a thinlung chhunga eng emaw inup chu a rawn sawi nghîng ṭan ta a. Ralngama chuan Krismas lai vel chauha par ṭhin tlangsam, par nghakhlel awm tak maia kuhmûm fur mai chu mak dangdai ta riau hian a hria a, a din chilh sauh sauh a, a en ta tlawk tlawk mai a ni. Chung tlangsam kuhmûmte chuan Bethlehem lam hawi fur mai hian a hre leh ta zel a, ‘Lal pian hun lawmawm tak kan thleng leh ta,’ a han ti ringawt a, chhunzawm ta lem lo chuan hla a phuah tih pawh ngaihtuah lovin a vanvadâk a, van boruak thiang tak mai chu a thlir leh ta tlawk tlawk mai a.

Van lam a thlir reng lai chuan a thinlungah van hla mawi ropui em em mai rema zai ṭhup ṭhup ri a lo thleng ta! Vantirkohte’n Lal Isua piang tur thlaha lei leh van khâwk rum ruma an zai ri chu a ngaithla aleh, a thahrui chakna chuan a tlin lo va, a ding thei ta hauh lo. A ṭhu hnawk a, an zinga tel ve châk chuan NE Khawdungsei dai reh, tlangsam kuhmûm fur karah chuan leiah ṭhuin a ṭap ta zawih zawih mai a:

Rinin ka han thlira ka chung van khua,

Remna Lal fapa lo pian ni chuan,

Ṭhen nan zai an rem an aw mawi thangkhawk chuan,

Khawvel zawng leh ka chung thangvan sang khi a nghawr vel.

tiin.

Chutia a ṭah lai chuan êng mak tak mai hian a thinlung chhungril ber mai chu a rawn chhun ta râih mai a. A thinlunga lunglenna mittui rawn hnâmtirtu chu êng mawi tak chuan chawp leh chilhin a rawn kap êng ta phât mai a, lawm em emin:

Thihna thim hnuaia ṭhute tan enna ropui a thleng ta,

Halleluiah lawmin i zai ang.

tiin a au chhuak ta a ni. Chutia a au chhuahpui hla mawi leh sak nuam tak mai, Kristian Hla Bu no. 99-na hi NE Khawdungsei daiah chuan a lo piang ta a ni.

Kumte a lo vei ta hial a, Ralngama pawh chu Aizawl lamah tirhkoh hna zir zawmin kum khat a zu awm leh a, mahse, a zir kum thumna turah chuan zirpui tur awm ta hek lo, Zosap Pu Mena chuan zirtirtu hna thawk mai turin a lo ti a, kum 1938 chuan Khawkawnah zirtirtu hna thawkin a awm ta a ni. Hemi kum December ni 9-ah Khawkawn aṭangin NE Khawdungsei lam pana amah chauha a kal laiin Ralngama chuan sikul naupang a nih laia a ṭhiante nen an khawsak dan te, Aizawl khawpuia tirhkoh hna a zirlaite a ngaihtuah chhuak a, a lung a leng em em mai a. Tunah chuan thingtlang khaw kilkhawr takah zirtirtu niin, naupangte karah kumtluanin a tei ta si a.

Kum tawp exam an zo tawh a, naupangho pawh an darh vek tawh a. Ralngama chuan mal ngawih ngawihin a inhria a, khawhar taka a inngaihtuah lai chuan Lal Isua pawh khan van ropui kalsanin khawvel a rawn pan a nih kha, vanram chu a va ngai ṭhin dawn em, tiin a ngaihtuah kai ta zel a. Chutia inngaihtuah chunga a kal zel lai chuan Chiahpui khaw pêng a chhuak ta hlawl a. Khua pawh a tlai ṭan tawh hle a, Khawlian tlangah ni pawh a liam lek lek tawh. Dâm phei kal pêlin chawlhna hmun tlangah a ding a, ni tla turin Sialkal tlangdung Sur tlang vel a chhun engte chu mawi dangdai hlein a hmu a, a thlir vawng vawng mai a. A dinna bula di tlim hmur mai chu thlifim hian a rawn chhem nghing del del mai a, an ri seng seng hlawm a. Ralngama chu a insûm zo ta lo, di hmunah chuan a pêng a, di tlim hmur karah chuan a ṭhingṭhi rawk a:

An ruat Lal Immanuela,

Adam thlah sual avangin,

Van ropui rangkachak ram pêlin,

Judai ram Bethlehemah,

Hmun a awm lo Lal pian nan,

A nghak ranthleng Bethlehem daiah.

tiin hla thar a au chhuahpui ta a ni.

Lal Isua leia lo piang chu rethei a tiin a lainat ngawih ngawih a:

Khawvel lal tam tak an piang

In mawi ropui tak chhungah,

Enteh van Lal pianna bawng in saw!

a ti vawng vawng a.

Chutah mahni inen chungin:

I ngai lo'm ni Chhandamtu,

Lung man tam khawpui tual nuam,

Engah nge ranthleng chungah i zal?

tiin ama khawhar zuauna rilru pu chungin a'n zawt leh rih a.

Chutah, aw mawi em em mai hian Ralngama chu a rawn chhang ta a:

Aw ka ngai ka van khawpui,

Mahse, nangmah vang hianin

Lei hrehawm thimah ka vai a ni.

rawn tiin a hria a.

Amah vanga Lal ropui chutianga a rawn vâkvai chuan a tilawm lo thei si lo a, heti hian a au chhuak leh ta a:

Lawmin i zai ang u, min tlantu a piang ta,

Halleluia a hming i fak ang,

Lei chungah rem leng se, hnam ze tinrengte tan,

Kan tan damna a rawn thlen ta e.

tiin, lawmna hla thunawn, tuna Kristian Hla Bua no. 128-na hi a rawn auchhuahpui ta a ni.

- Hausanga Hauzel