Thatchhe hnam kan ni em?
Kutdawh hnam anga insawina te, thatchhe hnam anga insawina te kan hre ta fo a, hei hian inhnialna pawh a titam khawp mai. Piangsual kan sawi hian pian aṭanga dik lo sa a sawi rualin, pian laia dik thlap, a hnua piangsual leh ta pawh a huap thei awm e.
Mizote hi kutdawh hnam ti chuan la insawi lo ila, thatchhe hnamah pawh la insawi lo ila, mah se thatchhe tawh/ ta hnam nih erawh chu kan hlat vak lo maithei.
Keini ang kum 70 chuang chauh pawhin kan hriat phak chinah Mizote hi thatchhe hnam chu kan la ni hauh lo. Thingtlanga seilian kan ni a, kan hmuh phak ve chinah chuan kan eizawnna tam ber kut hnathawhah khan tlangval khawlai leng mai mai hmuh tur an awm ngai lo a, nula ina awm mai mai hmuh tur an vang hle bawk. Hnathawh hun laia khawlai leng mai mai awm ta sela val upaten, "Tlangval, i dam nange?" an tih hlauin khawlaiah an intar lang ngam hauh lo ang. Kum khat ei buh an thar pawhin awl an tum chuang lo a, a aia tam thar tumin thlawhhma thar an la leh ngat zel. Mizo nula leh tlangvalte mawina ber chu taimak leh tlawmngaihna an nei hi a ni.
Englai aṭang khan nge 'thatchhe hnam' tih theih dawn dawna insawina kan lo neih tak le? Mautam ṭampui mitthi avanga a thlawn deuhthawa chhawmdawlna kan dawn ṭhinte leh, rambuai khaw khawm avanga ṭampui mitthi paltlangten kut tling mang loa ei leh bar kan hmuhna (gratuity etc) leh kan chhungkua economy lo tlachhe tate khan kutdawh rilrute hi min hnaihtir ta em ni aw ka ti. Retheihnain min tlakbuak chuan kutdawh rilru hi a hnai ve mai ṭhin.
Rambuai laia bunker-a kan tan lai chuan Aizawl veng pakhatah hian ei tur tlachham leh rilṭam naupangin sipai camp-a ningnawi an rawn hel ṭhin kan hmu a, tang zawk mah ni ila kan khawngaih ve khawp mai. Taima hnam tih ni ṭhin mah ila tunah chuan a tlangpuia chhutin taima hnam intih hi a inthlahrun awm ta deuh tlat. Khawsak phung a inang ta lo lutuk a, mi awmawl an tam ta deuh pawh a ni ang e.
A bikin buh a la thar ṭhat theih viau laiin hawp khawp tharna tur tling thlawhhma la peih lo kan tam ta viau mai! Ṭhalaiten nge mawhphur nu leh paten? Keini aia hnam upa leh changkang zawkten hnathawh zah an neih loh laiin keini nula tlangvalte chu gas put zak, city bus chuan zak leh hna hnuaihnung deuh nia lang thawh hreh tlat hi an tam ta hle niin alang. Eng emawah larna chhe te kan han nei a, a mak a makin kan in chawimawi a, mi taima leh hratkhawkhengte erawh chuan public-ah hriat an hlawh ve lem lo.
Chhungkuaah in chhung khawsaka thawktu awm reng siin man chawiin awmpui kan ruai a, kan fate kut kan zuah no a, chhung inkhawm leh chawkil thlengin fate kaitho ngam lo in khumah kan mut tir a. A ṭhente phei chu chhungte chaw ei khamah lo thoin chhungte siamsa duh tawk loin chawhmeh an rawn in tuituah leh ṭhin. Kan fate hi mi makpa/ monu atan an it-awm dawn lem lo khawp mai. Hna ṭangkai thawh ai chuan TV, Film, Internet, Mobile sih neuh neuhah an hun ṭha an khawhral tam zawk a, thawh chhuah nei si loin nu leh pate lahin naupang te te thlengin kan humtir fir fer mai bawk si.
Tunlai khawvelah hmasawnna a kal chak em em laiin digital age-in a ei chhiat zingah kan chhungkaw member hi eng zat tak awm ve ang i maw? Nu pakhat chuan, "Kan fapain computer zir a duh vangin computer lei min dil a, kan han leisak a, a zir leh peih der si lo a, a ti en an ti a. A zir tur tak zir peih si loin a zir loh tur game khelh lamah a taima ta viau a ni awm e. Hmanni lawk khan chanchinbu pakhatah "Kan work culture hi" tih kan chhiar kha han chhui zawm ve ila. A bikin khawpuia eizawngah pawh dawrkaite hi mi ṭhenkhat zing tak leh tlai thlenga ni kham lo tak tak an awm a, a tam berte dawr hawn hun erawh hi chu a rei lo lulai khawp a, an hna lak a na lo ve khawp mai. Office/ sikul kal paha dawr tur han zawng ila, dawr hmana inhawng an tlem thei viau asin!
Hma deuha dawr hawng ṭhin zingah hian hnam dang an ṭhahnem a, heng mite hian kan ram sum leh hausakna tam tak hi an khawm tihna a ni. Hnam dang leh Mizo hlawhfa han chhawr kawp chang hian ban dar hre riau leh ban huna hna laklawh a awm pawha inthlahdah nghal ṭhinte chu Mizote bawk kan ni duh khawp mai. Mizote hian rinawmna leh taimakna kan tlachham ta deuh em aw? Hnam dang tia ring lo mi kan tihte ai hian eng nge lemchuanna kan neih le? Kan that chhe zawk emaw tih tur hialin kan awm ta. Office leh zirna inah te pawh hian hna thiam lamah hnamdangte hi kan tluk lo a, kan kal tlaiin kan haw hma zawk hial bawk em? Lo chhut ve mah teh!