Written by
- Lalnunṭawma Fanai

Chona nena kan hmachhawn tur Common Bio-Medical Waste Treatment Plant

Tuirial a din thar, sorkar damdawiin, Private damdawi in, clinic zawng zawng leh ran damdawiin leh Pathological laboratories te bawlhhlawh sawngbawlna tur, Common Bio-Medical Waste Treatment Plant din a ni hi a ṭha dawn hle. Solid Waste Management Centre ram chhung, a tlâng bâwk laiah din a ni. He Treatment Plant hi August ni 26, 2024 khan Aizawl Smart City a Engineer te leh MPCB a Scientist te nen kan tlawh a, thil awmdan enin, chona nen kan hmachhawn a ṭul dawn a, bawlhhlawh paihtute an ṭan hle a ṭul dawn.

Common Bio-Medical Waste Treatment Plant hi Rs 9,71,188,72.00/- man a ni a, Smart Cities Mission, GoI aṭangin Rs 69,406,986, Mizoram sorkar aṭangin Rs 77,44,887, Ministry of EF&CC aṭangin Rs 20,000,000 dawn a ni. Contractor hi M/s BL Engineering, Ahmedabad, Gujarat, Ms GI Infotech, Zarkawt Aizawl JV an ni a, MNF sorkar lai September ni 12, 2022 ah an thawk ṭan a, zawh hun hi July ni 19, 2024 a ni. Common Bio Medical Waste rules 2016 mila siam a ni.

District panga – Aizawl, Saitual, Serchhip, Mamit leh Kolasib te a huam dawn. Sorkar leh Private damdawi in, clinic zawng zawng leh ran damdawiin leh Pathological laboratories ten an bawlhhlawh an paihna tur a ni. Bio Medical Waste hi rawng chi li – A eng, a var, a pawl leh a senah ṭhen an ni a, a sawngbawl dan pawh a danglam dawn. Aizawl district-ah hian bio medical waste hi, ni khatah kg 630 vel a ni a, thla khatah kg 18,900 leh kum khatah chuan kg 2,26,800 an sawngbawl dawn tihna a ni. Ni khatah Serchhip district-ah kg 53, Mamit district-ah kg 30, Kolasib district-ah kg 35 leh Saitual district-ah kg 10 te a ni. District panga bawlhhlawh hi, ni khatah Kg 758 a ni a, kum khatah kg 2,72,880 an sawngbawl dawn tihna a ni. Damdawi inte hian Bio-Medical Waste Management Rules,2016 in a phût angin ‘Waste Management Committee’ an din tur a ni a, Health & Family Welfare Department chuan damdawi in zawng zawngah lehkha a pe tawh a, hriattirna pawh an tichhuak tawh a ni.

A khawlpui ber Incinerator-ah hian, bag eng a dah, mihring tana hlauhawm, taksa peng hrang hrangte chu darkar khatah Kg 75 hal ral hman turah ngaih a ni. Rawng sen hi damdawi in plastic bawlhhlawh, drip khaina hnu, surgical glove, urine bag etc a ni a, a tih thianghlimna leh sawngbawlna tur pawh khawl bik shredder leh autoclave a awm. Rawng varah hian hriau, inzaina blade etc te dah tur a ni a, a pawlah hian darthlalang keh them etc dah tur a ni. Rawng pawl leh rawng vara dahte hi a bikah paihna tur, 8x3 ft a lian leh ft 3 a thûk siam a ni a, chutah chuan paih tur a ni. Hetiang chiaha lian hi pakhat a awm bawk a, bag enga an paihte an halralna vap paihna tur a ni a, hei hi kum nga daih tura ngaih a ni.

District hrang hrang aṭanga la khawm tur hian, a bika siam ‘Bio- Medical Waste Collection vehicle 10’ hman tur a ni a, district pakhat tan motor pahnih ruahman a ni. Common Bio Medical Waste hi, an lak khawm aṭanga darkar 48 chhungin sawngbawl hman tur a ni a, an tlan kual nasat hle a ngai dawn tihna a ni. Khawlin bawlhhlawh a sawngbawl hnua tui chhe lo chhuak chu, Effluent Treatment Plant-ah an lo tithianghlim leh dawn a, ‘Bio- Medical Waste Collection Vehicle’ te silfai nan hman leh nghal zel tur a ni.

Heng thu kan ziah chhan hi, bawlhhlawh thliar hran chungchang vang a ni. Sorkar damdawiin, Private damdawi in, clinic, Pathological laboratories etc te hian, an awmna hmun ṭheuhah bawlhhlawh chi li hi an thliar hrang ṭha vek thei ang em? SWMC, Tuirial a bawlhlawh paihna hi kan tlawh fo a, ṭawih thei aṭanga leiṭha siam buaina chhan pawh ṭawih thei lo fun tel a tam vang a ni. Mipuiin mahni in lum aṭanga ṭawih thei lo kan fun pawlh avângin, leiṭha siamna khawlah ton 17 an barh luhin, ton 10 vel hi tawihthei lo (polythene, plastic, etc.) a ni! Shredder khawl pawh an hmang thei lo a, bawlhhlawh ṭawih a timuang bawk. Uluk taka mahni in luma bawlhhlawh thliar thlap thlap kan tam tawh viau laiin, bawlhhlawh fun pawlh ching kan la awm ṭeuh hi ṭan a ngai. Hengte ngaihtuah hian, central sorkar puihna a, nuai 900 chuang senga Aizawl Smart City leh MPCB ṭangkawpin an din, Common Bio-Medical Waste Treatment Plant pawh hi, a nih dan tura ruahman lâwk angin hlawhtling zo tura ṭan tlân a ṭul hle dawn tih ka ngaihtuah lâwk a ni.

Medical Waste rawng chi lia dah hran tur hi, kan fun pawlh leh tho chuan, a hmuna thliar hran leh sawngbawl a hautak hle dawn. A paih turte hian khawng tak leh thuawi taka an kalpui reng a ṭul dawn a, enzui taimak pawh a ṭha ang. Central puihna nena infrastructure din mai hi chu a theih a, a enkawl zui lamah leh din a nih anga hman kawngah sorkar leh mipuiin hmasawnna tur kan la ngah hle a ni tih hi, thil kan kal tawh enin inpawm ila, ṭan a ngai dawn. Heng thil awm theite thlir hian, July ni 24, 2024 khan UD&PA Minister Pu K Sapdanga’n a hawn tâk, sorkar pahnih kut thlak rawn, ‘Common Bio-Medical Waste Treatment Plant’ hi a hmangtute hian chona nena kan hmachhawn a ngai dawn tihna a ni a, ṭang angreng deuhin ka rawn thlir lâwk a ni e. 

- Lalnunṭawma Fanai