‘PATHIAN A AWM LO’…AN TI MAW? PART 3 Atheism ramah i chêng ngam dawn emni?
‘Ṭha’ (Good) kan sawi hian kan ngaihdan mai kan sawi nge, keimahni ngaihdan piah lama thil awm ve reng kan sawi? Pathian a awm loh chuan keimahni pawn lamah ‘ṭha’ chu a awm chuang lovang a, kan ngaihdan mai (subjective) piah lama awm tehfung (objective) kan nei dawn lo a ni.
Atheism tlakbalna lai tak chu moral judgement chungchângah hian a ni. Pathian a awm tlat si loh chuan moral judgement innghahna chu keimahni ngaihdan chauh a ni mai dawn a. Chu chu subjective judgement a lo ni ang. Thil ṭha leh ṭha lo, dik leh dik lo tehfung (good, evil, right, wrong) mahni ngaihdana a innghah mai chuan misual leh miṭha tehfung kan nei thei tawh dawn lo a ni. ‘Is’ chu a awm mai a nih pawhin ‘Ought’ chu a awm thei ngai dawn lo. Chuvangin, Hitlera leh Gandhi te chu an intluk tlâng ang a, Child Rapist leh Mother Teresa te chu ang khat an ni tawh mai dawn a. Hei hi mihring tan pawm a har a, nunpui hleih theih loh philosophy a ni ringawt.
Hei hi kan sawi avangin Atheist zawng zawng mi tawrawt leh sual an ni, kan tihna a ni lo. Nunhona kawnga mi fel tak tak an awm tih chu a chiang. Amaherawhchu, ‘ṭha leh ṭha lo’, ‘dik leh dik lo’ tehfung hi Atheism hian a pe thei lo ka ti a ni. Hei hi New Atheist ho chuan an hre chiang hle a, he harsatna zuan kân an tum nasa khawp mai. Mahse hlawhchham tho tho a. Sam Harris-anMoral Landscape tih a ziak hial a, mahse thil thar ‘objective moral ground’ a sawi chhuak zo lo.
‘Society tana ṭha’ tih te, ‘rilru hmang chuan thil ṭha chu kan hre mai, sakhuain min hrilh a ngai chuang lo,’ ti tein han ṭang viau ṭhin mah se atheistic worldview-ah hian ṭha tur ka nihna chhan ṭha tawk hmuh tur a awm lo a. Subjective value ringawt hi chu a tawk lo a ni. ‘Ṭha leh dik’ a awm dawn chuan awm chhan ‘principle’ mai ni lo, ‘personal God’ ngat a awm a ngai leh bawk si a. He thu hi Atheist J.L. Mackie ngei pawhin a hmu tlang a, “We might well argue…that objective, intrinsically prescriptive features, supervenient upon natural ones, constitute so odd a clustere of qualities and relations that they are most unlikely to have arisen in the ordinary course of events, without an all-powerful God to create them,” a ti hial a ni.
New Atheist hovin an thu hrilin a ken tel tlat (logical conclusion) an pawm kim zo lo hian mi ṭhenkhat diriam an hlawh phah a. Atheism ngialngan takin a kalpui thu khirhkhân tak chu ‘chhia leh ṭha’ awm tawh lo, ‘awmze awm lo’ hringnun leh khawvel a ni mai a. Chu chu Atheist hmasa ho Existentialist Friedrich Nietzsche te, Jean Paul Sartre te, Albert Camus, Bertrand Rusell te chuan an hmu tlang vek a, a awmzia tur nen an pawm tawp mai a. Albert Camus-a phei chuan, “A mak ber chu vawiina ka intihlum lo hi a ni,” a ti hial nghe nghe a ni awm e.
Hemi chungchânga New Atheist ho dinhmun rualrem lohzia sawiin theologian ropui John F. Haught chuan, …atheism hi miin a pawm tak tak dawn a nih chuan khawvelah hian danglamna ropui tak a thlen ngei ngei tur a ni ang a, pawm tur chuan chakna danglam tak neih a ngai bawk ang…Nietzsche, Camus leh Sartre te chuan Pathian awm loh rin leh a sawhkhawk zawng zawng pawm tur chuan mi tam zawkin chaka an nei lovah an ngai hial. Mahse, atheism lo hi chu dawihzepna, tlanchhiatna leh rinna dik lo a ni, an ti.
New Atheists-ten tihdanglam an duh ber pahnih chu - khawvel culture innghahna chu rinna ni lovin science ni tawh se, tih leh morality chu finnaah innghat fai vek bawk sela tih hi a ni. Hetianga sawi hi Nietzsche leh Camus te luak tichhuak leh Sartre te ti-îptu kha an ni. Atheist tak tak i nih dawn chuan, a nawmna lai chen mai lo khan a kal kawng kha i zawh chhuak zak tur a ni ang.
Atheist anga khawvel hi i thlir tak tak dawn a nih chuan, ‘engmah lo mai’ (infinite nothingness) i pawm a ngai ang. Nietzche-an ‘atna’ (madman) a sawi ang chi i pawm a ngai bawk ang. Hmuh theih khawvel piah lam i hnawl dawn a nih chuan huaisen a ngai ngawt ang le. Pathian a awm loh chuan, ṭha a awm lo tihna a ni dawn a, ṭha a awm loh chuan ṭha lo pawh a awm lo tihna a ni ang a. Tu thiltih mah hi i sawisel thiang lo mai dawn a ni. Chu chu i inhuam em?
New Atheists-te hi chuan Pathian hi an han hnawl tituai ve ngawt a, a sawhkhawk tur an tuar zo leh si lo ni berin a lang. Atheist ho hi i lo ngaisang a, changkang leh tunlai riauvin i lo hria a ni maithei. Hei hi hria ang che. Atheism ram chu Pu Sangthankima leh Verappan-a fel dan a intluk chiahna ram a ni a. Chumi khawvela awm tur chuan Chawngbawla aia bawl nasat a ngai a ni.