Written by
Rualkhuma Hmar

BIAKIN COMPOUND TIHBAWLHLAWH LOH

Biakin leh a vel enkawl dan hi ṭhenkhatin an duhtui viau a, Revd. Chuanthuama phei hi chuan Vanglaini-ah a chhuah fo thin. Chawlhni a ruaitheh tih te, Biakin Compound a Uisa han ei mai te pawh kan hrethiam lova, Krismas leh Kumthar lawm nikhua hi chuan Biakin Compound-ah Ruaipui kan ṭheh hlawm.

Biakin chhung vawn up dan turah tih chi leh chi loh te kan duhtui viau. Biakina ṭhutthleng te, khuang te, bungraw dang te pawh upa te thu lo chuan dah sawn mai mai loh tur te pawh kan ti a, a lawmawmin a ṭhaah ngai ila. Heti taka Lalpa biakbuk enkawl uluk leh zahawm a siam kan duh hi a
ṭha khawp mai.

Hetih lai hian Bible in chiang taka a sawi Lalpa Biakbuk tihbawlhlawhna ni ngeia a sawi mithi ruang lakluh hi engtin nge kan kalpui zel dawn le. Numbers 19:11 kan en chuan, “Whoever touches the dead body of anyone will be unclean for seven days” tih kan hmu a. Mi tu pawhin tu ruang pawh a khawih chuan ni 7 a thianghlim lo a ni.

Hei hi a inthen loh chuan Lalpa Biakbuk a tibawlhlawh a ni tih a ni a. Hei zet chu Bible a tlawhchhan awm Biakin tibawlhlawh thei a ni. Compound a ruaiṭheh loh, uisa ei loh tih mai mai ang a ni ta lo. Biakin hi vawn thianghlim leh tihzahawm kan tum tak tak a nih chuan ruang lakluh hi chu kan bansan a hun ta hle mai.

Baptist Upa P. Lungliana khan, Biakin chu minungte inkhawmna tur a ni a, ka ruang chu lakluh loh tur a tih kha a zahawm em em a. A thih takah khan an lalut ta lo reng a ni. Baptist Upa leh Pastor-ten an zawm zui ve ta chuang rih lo a ni maithei. Chutiangin, Rev. Thansiama’n Biakin a ruang lakluh ṭul a tih loh thu a damlaiin a sawi a. Nikum hmasaa a lo boral takah khan a ruang chu inah chauh urhsun tak leh zah taka vui a ni ta a. Hei pawh hi Upa leh Pastor-ten an entawn chho rih lem lova, entawn a hnekin Synod lama thuchhuakah chuan an thu rolum a khuah ta zawk mah a. Nikum lama Synod Newsletter kan lo chhiarah phei kha chuan Upa leh Pastor-te ruang Biakin a lakluh ngei ngei tur ang leh in lama vui mai duh zawk pawh awm se phal loh (compulsory) angin an rawn chhuah ta kha a ni a. Hei phei hi chu Kohhran inrawlh thuk lutukna chi niin a lang lo.

An damlaia an rawngbawl dan tur ni lo an thih hnua an ruang sawngbawl dan chena Kohhran a inrawlh thuk lutuk phei chu Customary Law kalh a ni thei hial ang. A nih loh vek pawhin mimal zalenna rahbehna (fundamental rights kalh) a kawk thei hial ang.

Kan puithiam tam tak hian he thu hi an la lap hle a. La lap e tilo chuan ina vui an khap lawi bawk si hi chu an inngaih-tuah harh a hun ta hle mai.

Synod inkhawmpuiin Bible behchhana an relthluk ni miah lo, tih dan phunga an lo neih, tunlaia ṭul vak tawh si lo a ni. Biakin leh a vel vawn thianghlim leh tih zahawm kan duh tak tak a nih chuan kan puithiamte hian bul han
ṭanin hma hruai sela, a ṭha ang. Biakin chhung ni lo, compound vela uisa lo ei emaw, chawhlui lo kilho emaw te hian Bible chang a kalh hranpa pawhin a lang lo. Biakin chhunga ruang lakluh erawh hi chuan Bible a kalh ngeiin a lang si a ni. Thuziak mi KL-a leh a u Revd Chuanṭhuama te hian engtin ngai ang maw? Anni unau hi an inang lo laileng khawp a!

Biakin a Upate ruang lakluh hi in chawimawina lam aiin chapona, ropui thlakhlelhna rilru a ang mah mah ta mai. Upa ka kawm ve phak te chuan ṭul an ti lo deuh zel a, Pastor leh Upa ka kawm tam lem lo bawk a.

Synod khawmpuiah erawh chuan Agenda-ah lut fo mahse, ropui nana ngai an tam daih zawkna Floor a ni a, engtikah mah a tlu ngai lovang. Pathian thu aiin ropuina kan um zawk tihna a ni mai lo maw?

Han sawi ta bawl bawl zel ila, khaw pakhata Upa pakhat chu a thi a, a dam laiin tu emaw lakah a chesual a, khawtlangin an rinhriat ruk thup a ni a. Kut man chiah a awm loh chuan phuar leh a Upa nihna hlih a ni si lo. Chutiang mite chu an ruang Biakina lakluh a ngai ve tho si. Kohhran mipuiin phunru sep sep chungin an vui liam phah dawn a ni. Chutiangin Kohhran Upa eiru nasa ngeia hriat, mahse kutman a awm loh vanga tuman an hek lem lohte pawh kan ramah hian an awm lovang tih a sawi theih loh. An dam lai pawha, he pa thusawiah chuan ka inkhawm lovang, pa tam takin an tihte pawh Upa nihna em hlih a nih loh chuan an ruang Biakin a lakluh a ngai dawn a ni a.

Kan puithiamte berin Lalpa Biakbuk tihbawlhhlawh an la thlakhlelh chhung chuan compound a uisa ei, chawhlui kil te chu thil ṭha lam a lo ni a, inkhawm leh programme a tih-buai lem loh chuan engnge kan ngaimawh vakna chhan tur...

Synod OM hian Upate ruang lakluh hi ṭul an la ti ngang a nih pawhin Rev. Thansiama thih hmaa an kal dan Biakin a vui pawh theih, mahni ina vui duh pawh inah vui mai ang tal khan kal leh rawh se. Tihluihna (compulsary) a Biakina lak luh ngei ngei tur tih tluka nikuma an thuchhuah kha chu Pope kal sualna ang chi rawng a kai ta a, an inbihchian thuai a
ṭhain a rinawm. Hei hi Pathian leh a Kohhran, a Biakbuk tihzahawmna a ni zawk ang. Pathian thu hi ngun takin i ngaihtuah ang u.

- Rualkhuma Hmar