Written by
- Er. Chhungpuia Renthlei
Senior Technical Officer, NIELIT Aizawl

STUDENT CAREER GUIDANCE (Matric pass te tan)

MBSE chuan matric result a tichhuak leh ta. Matric hi zirna peng hrang hrang zawh tanna zirna kawtchhuah pawimawh tak a nih avangin, nakin zela kan nih tum azirin fimkhur taka subject thlan a pawimawh hle. Matric pass zirlaite leh nu leh pate tana hriat tur pawh mawh tlema zawng han tar lang lawk teh ang.

MATRIC PASS TEN KAN ZIR THEIH TLANGPUI:

1. Arts subject zir duh tan Class XI chhunzawmin Higher secondary school-ah leh Open school hrang hrangah a zir theih.

2. North Eastern Regional Institute of Science & Technology (NERIST) ah Engineer/Applied Science (Forestry) a zir theih.

3. National Institute of Electronics & Information Technology (NIELIT)-Aizawl ah Diploma in Computer Science & Engineering leh, Diploma in Electronics & Tele Communication Engineering a zir theih. NIELIT zirlaite hi Central sorkarin zir man a tumsak vek bakah college dang ang thova scholarship an dawn avangin keini mizo tan a remchang hle.

4. Mizoram Polytechnic Lunglei ah Diploma course hrang hrang Civil Engineering, Mechanical Engineering, Electrical Engineering leh Computer Science & Engineering a zir theih.

5. Women Polytechnic Aizawl ah hmeichhe tan Diploma in Electronics & Tele Communication Engineering a zir theih.

6. Industrial Training Institute (ITI) Aizawlah vacational courses hrang hrang a zir theih.

7. Open School hrang hrangah Arts subject leh short term course a zir theih.

Heng zingah hian Polytechnic leh ITI te hi eizawnna tlak Technician Education petu pawimawh tak a ni a, zirlai ṭha leh tumruh kan mamawh tak zet a ni. Kan tuina leh thiamna lam a nih phawt chuan, Class XI zir mawl tawp lovin ITI leh Polytechnic zirna lamte hi chhunzawm ila, Engineer puitling kan ni thei mai dawn a ni.

SUBJECT COMBINATION CHUNGCHANGA HRIAT TUR PAWIMAWH TE:

Dan naranin Pawl 10 pass hnuah Class XI kan zir zawm dawn chuan Subject pathum (3) – Arts, Science leh Commerce lak theih a ni.

Arts zir duh tan: Political Science, Economics, History, Education, English, Mizo, Geography, Public Administration, Sociology, Psychology etc. zinga mi hi 10+2-a i kalna tur sikul azirin a inkawp bik tur an lo dahkhawm ang a, i duh ber combination i thlang tawh mai dawn a ni.

Science zir duh tan: Physics(P), Chemistry(C), Mathematics(M), Biology(B) a awm.

1. Doctor (MBBS, BDS, BVS ) emaw Nurse etc nih i tum chuan PCB subject i lak ngei a ngai.

2. Engineer (Computer, Electronics, Electrical, Civil etc.) nih i tum chuan PCM i lak a ngai.

3. BCA /MCA zir duh tan Maths leh Computer Sciences /IT subject lak tel a ṭha.

Commerce zir duh tan: Chartered Accountancy lam te, Banking, Financial Analysts lam te, Insuarance leh Financial planning leh Management lamah te zir chho zelin he lam kaihhnawih hna i thawk thei dawn a ni.

CAREER GUIDANCE THUSAWM PEK

1. General Line-a zir chhoh pawp pawp hi a ṭhat viau rualin hna hmuh theihna remchang awm theihna lam te kan ngaihtuah a ngai.

2. Thil chhut chiang mang loa ṭhiante zir ang zir chawt zel a fuh lo.

3. Art subject i lak tawh chuan Doctor emaw, Engineer emaw han nih chak leh thut kha a rem tawh dawn lo tih hriat tur.

4. Mathematics subject thiam lo leh tui miah lo i nih a, Engineer lam i tum tlat a nih chuan Zorock-a'n, “An inchhir ngei ang khua rei a'n," a tih zinga inchhir ber pawl i ni ngei ang.

5. Science Subject-a tiṭha ngai reng reng lo chunga Scientist/Doctor emaw nih i tum tlat chuan, long jump-a zuang sang ber emaw, basket ball pet tum tlat ang vel i ni ang.

6. Mi zir an tlem tih vang ringawta mahni tuina subject ni miah lo lak ringawt te, subject awl awl nia mi sawi thlankhawm ringawt te, mite'n a ṭha an tih vang ringawta lakte hi a fuh lo hle.

7. Mahni mizia, hawiher leh kalna tur kawng ngaihtuah miah lova Mark-in a pha tih vang ringawta Science Subject lak ve ringawtte hi a fuh ngai lo.

8. School ṭhaa seat chan loh avang leh mark hniam vanga nu leh paten kan fate ITI, Polytechnics leh Vacational/Short terms Courses zir tura kan tir fo mai hi a fuh lo ṭhin hle mai, sim hmiah chi a ni.

9. Khawiah pawh zir ila, zirlai kan ni tih hre renga kan zirlaia tui tham tura taima tak leh rinawm taka kan zirnaah kan inpek chuan, kan hlawhtling ngei ang tih hi kan hre tlat tur a ni.

10. Class XI I zir zawm chuan Class X i zirlaia i zir dan aia changkang leh awmze nei zawkin zir la, By-heart system-a kal mai tawh lovin, i subject hriatthiam tum hi pawimawh tak a ni tih hriat reng tur.

Aw le, Mizo naupang tam ber hi tum mumal neia lehkha zir lo kan ni ṭhin a, matric-a a tiṭha deuhten PU/Cl-XI & XII ah Science leh Commerce subject an la tlangpui a, a bak zawng Arts stream-ah an inbengkhawm ngûk ṭhin. Zir tur thlan kawngah hian ngaihtuahna sen a ṭul hle mai. Sawrkar hna hi kan duh vek a, kan tum ber pawh a nih avangin nakina kan ram leh Sawrkarin a mamawh tur ngei ngei te ngaihtuah hi a finthlak ngei ang.

Matric result a ṭha tial tial a, kum tinin distinction-a pass ringawt pawh a za tel an ni ta zel. Exam result neih ṭhat hrim hrim hi chu a lawmawm hle nachungin, board exam result ngawr ngawr hi school ṭha tehna atana kan hmang lutuk te, exam-naa tihṭhat tum (exam oriented) lutuka kan inzirtir ṭhin erawh hi chuan, zirna quality a tiṭha lem lo hle niin a lang.

Mizorama school ṭha kan tihte hi board exam result aṭang ngawt hian teh ta lo ila, kha school aṭanga zir chhuakte khan eng nge an tih tak? Eng zatin nge hna hmu a, eng zat nge competitive exam-ah inziak tling? Eng zatin nge doctor/engineer zir chhuak? Kan sikul aṭangin mi hlawhtling eng zat nge chhuak tawh? Hengte hi school ṭha teh nan hmang tel ila, zirlaiten an hlawkpui ngei a rinawm. 

- Er. Chhungpuia Renthlei

Senior Technical Officer, NIELIT Aizawl