Written by
Zalianthanga
Tahan

Mother’s Day Pualin NUTE HLUTNA

Nu han tih ringawt mai pawh hian lairil a fan nghal a, sawi thiam a har a nih ber mai hi. Khaw eng kan hmuh aṭanga min chawi liantu a ni. Chhungkaw nu ber hi Missionary an ti ṭhin. Bishop Thomson-a phei chuan “Nu” tih thumalah hian thinlung hlimna eng zat tak inphum ang maw aw? tiin a sawi hial a ni. Nu hlutzia puangzartu Zosapthara chuan-

"Ka nu hmangaihna aw nem chu,

Theihnghilh ni reng ka nei lo vang;

Bawihte min vahvaihsan mah la,

Ka tawngtaina tal hre reng rawh,"

tiin hla mawi elkhen a lo siam phah ta a ni.

Nu huvang ngahzia chu naupang leng hawngten “Khawiah nge nanu” an tih hian chhan thui tak ngaihtuah tur a awm a ni. George Herbert-a chuan “Nu ṭha tak pakhat chu zirtirtu zakhat tluk a ni” tiin a lo au chhuahpui tawh nghe nghe a nih kha. Chuvangin, nutling kan tih takte hi pasal nei zawng zawng kan sawina a ni vek kher lo va, hmel leh pumruaa khaikhin chi a nih loh rualin thiamna leh finna lam tehkhawnga buk vek chi lah a ni hek lo. Awmze nei taka chhungkua, Kohhran leh khawtlang hamṭhatna thlir thiam, hmeichhia nihna pho lang thiam mite hi a ni kan tih ni.

Nu pakhat chuan a fa kum 4 mi chu Pastor hnenah “Eng tin nge kan enkawl ang" tiin a zawt a, Pastor chuan "E... kum 4 zet i tlai tawh a nih chu, a rawn pian chhuah a, a nuih tirh aṭang khan i tan zirtirna remchang a awm nghal alawm” tiin a chhang. Naupangte an nih lai aṭangin nungchang, chetzia leh khawsak phung aṭang rengin thunun fo ṭhin tur a lo ni. Puitlingte zeizia hi naupangte nunphung aṭanga inṭan a ni a, a zungkaihna bulṭhut hi a pawimawh zual hle a ni. Zing ni chhuakin khua chin tur a rel ang hian.

Khawvel mi ropui hmingthangte hi an nute zirtirna avanga lo zi chhuak an ni tlangpui a, mi ṭhenkhatte chu vanduaina avanga chawr chhuak lote pawh an awm ngei ang. Timothy Dwigth-a hlawhtlinna chhan an zawh chian chuan “Nu ṭha tak ka nei alawm” tiin a chhang nghal an ti. America sawrkar din chhuaktu George Washington-a pawh kha kum 11 chauh a nih laiin a pain a thihsan a, a nu zirtirna chu seilen puiin a mizia leh chetzia a rilru puthmang avangin khawvel mi ropui ber pakhata chhiar tel a lo ni ta a ni. Heng lo pawh hi nute zirtirna hnuai aṭanga mi dangte malsawmtu ṭhahnem tawk tak he leiah hian an lo cheng tawh a ni.

American statesman mi hmingthang John Randolph-a pawh khan “Ka naupan laiin ka nu’n ka kut a chelh a, a bulah min ṭhingṭhit tir a, Kan Pa vana mi i hming zahawm rawh se, min tihtir ṭhin kha han hre chhuak leh hlauh kher lo ila chuan, 'Pathian a awm lo' ti pawla mi ka nih ka inring” a ti hial a ni. John Wesley-a te, mi thianghlim Augustina te pawh hi an nute thlazar hnuai aṭanga dikna te, ngilneihna te, huaisenna te hi mawlmang tak chunga zahawmna an rawn phurh chhuah a ni kan ti thei bawk ang.

Nu ṭha leh ṭha lo inkar hi sahalkhainaa teh dawn chuan inhlat hleih tak a ni. Bible-ah pawh kan hmu nual. Lal Solomona khan nupui 700 leh hmei 300 a nei a, hmeichhe sual leh ṭha chanchin chu a hre chiang ngei ang. Thufing buah chhiar ila, a chiang ngawt ang le.

Hmeichhe ṭha chuan zahawmna a puntir a, a pasal tan pawha engthawlna nasa tak a neihtir thei. An thlah chhawng zel tan pawh hmuingilna, malsawmna an dawng nge nge ṭhin a ni. Thufing bua kan hmuh angin “Hmeichhe ṭha chuan in a sa a, hmeichhe â chuan a ṭhiat zawk” tih ziak a ni lo em ni? Eng emaw vanga pasalte nikhualo an lo awm pawhin chhungpui nu berina boruak a uap lum hneh tlat chuan fate tan thlamuanna an hip pha tho tho.

Tunlaiah chuan hmeichhe tan dawr kai leh hna thawh tur dang a tam tak avangin in lum luah kan tlem tial tial niin a lang a, chhungkaw inrelbawl leh fate enkawlna kawngah kan inthlahdah sawt em aw tih theih a ni ta. Nu ber pawimawhna avanga pawn lamah hun hman a tam zawk si chuan fate kilkawi, nungchang leh zirna chen hian harsatna neuh neuh kan tawng ta fo mai. Thufing pakhatah chuan ‘I fa chu sal enkawltir teh maw, sal pakhat mai ni lovin pahnih i nei a ni mai’ a ti. Chuvang chuan fate enkawl hman lek lova pawn lama kan sum hmuh kha fate nun humsual an dai palha kan hekna nen khaikhin chuan a hlawk lo zawmah awm e.

Kan Bible-in a sawi leh pakhat chu “Thufing tawi hmang apiangin he thufing tawi hi an hmang ang: “A fanuin a nu a chhun” tih hi a ni. (Ezek.15:44). Mi tin hian thisena min hringtu kan nu leh pate hi kan chhun ṭheuh va, Mizo thufing angin “A nu siar, a pa siar” tih a ni ṭhin. French historian ropui Michelet-a te, Artist ropui Ary Scheffer-a te pawh hian an mize duhawm tak chu nute aṭanga an chhawm a nihzia an puang nghe nghe. Kawi pawh a kawm a ṭhat chuan a rah pawh a ṭha.

Mi ṭhenkhat chuan an nute pawh an zahpui ṭhin a ni awm e. He mizia hi chik chian chuan thil atthlak tak, mawl vang liau liau a ni. Mi ang sa ang ka nih theihna turin a thim a var thlu lo va, min enkawlna hi dam chhunga rulh sen a ni lo va, ngaihtuah chian chuan hla siamtu dungthulin “Aw thukna ropui” tih loh theih loh a ni. Ka nu, ka pa ka tluk tawh e ti thei hi beng sika chhut chuan, kan zir san a kan thiam poh leh kan tluk lohna a zual sauh zawk a ni. A hun laia thuhriltu ropui D.L Moody-a khan "Ka nu’n min enkawl ang hian mi nute hian an fate enkawl ve sela chuan Tanin (Jail) hi a awm a ṭul lo ang” a ti a ni.

Ram leh hnam hmasawn nana nu pawimawhzia hi mihrang Nepoleana khan a sawi a, “France ramin a tlakchham ber chu nute hi an ni” a ti. Nu ṭha lo chuan hnam chhiatna thlengin a thlen thei. Home Minister ber Thailungliani dinhmuna a din tlat chuan engmah hi a fel hlei thei tawh lo a ni. English hla hmuipui pu Lord Byron-a khan a hla pakhatah:

"Naupan laia rilru khawingam

ngai loh,

Ka nunna tui hnar chu tur (poison)

pawlh a lo ni..."

tiin a lo phuah chhuak hial a nih kha. Kan sawi tur pakhat chu nuin nau a pai laia “Rai no thinchhiat lai” tih hi a ni. A nihna dik takah chuan rai no lai hian zaidam zawk tur hi a lo ni; nu thisena nau insiam lai a ni a, a pawimawh em em a ni. Samsona pawh kha a nu pum chhunga a awm laiin Pathianin ama tana a serh hran (Nazarit mi) a nih thu kan hmu (Roreltute 13:4). Ruak loh lai chuan a theih ang tawka induat tur a ni zawk a, a sehsam hun thleng pawh hian pasalte hian vah chhuah san lo va, awmpui thiam a pawimawh hle.

Nupui sual neih chu nilenga pheikhawk tawt bun ang a ni a (Pasal sual nei pawh talhtum nei reng ang a ni an ti). Nu ṭhenkhat an cheh tak takte hi an faten an chhun duh hle.

'Hmeichhe an hmang leh khawcheng chu angkhat an ni' an ti a ni lawm ni kha? Vawi khat chu naupang pakhat khai hlum tura an tih kha "Tunge i hmuh chak ber" an ti a. Naupang chuan “Ka nu” a ti a. A nu a lo kal a, a fapa chuan “Ka nu, tunah hian Court roreltuten min khai hlum dawn lo va, nangmahin min khai hlum dawn a nih hi. Ka tet laia thil sual kan tih reng rengin min lawmpui zel, thu ṭha min hrilh loh avangin tunah i tuh rah ka seng ta a ni’ a ti a ni. Bible-ah pawh hian nu sual kan hmu nual mai: Evi (Gen. 3:6), Joba nupui (Joba 2:9), Lota nupui (Gen. 29:26, Lk. 17:32) adt...

Nupui fel leh zei tia an sawi ṭhin chu pasalte zah thiam leh thurawn ngaichang thiam mi hi an ni. Thupui hlapui a lo awm chang pawhin mi mal thua thu vuak thlak mai ching lovin thu inzai tawn a, kawng zawn dun thiam hi a him ber. USA-a hmeichhe politician hmasate zinga mi Albert Barkley-a nupui chuan a ram hmangaih vangin a zin kual zel a. ‘Chhim bial ka fang tawh a, hmar bial ka la fang leh dawn,’ tiin a pasal chu lehkha a thawn a. A pasal chuan, ‘Ṭhiani, kan ram hi i hmangaih tak tak a nih ngai chuan lo haw la, i choka aṭang hian fang ṭan ta che,’ tiin lehkha a thawn let an ti. Chhungkua aṭang hian engkim a rel kim vek theih a lo ni. Nu ṭha chuan meichher a chhi a, malsawmna hnar a ni ṭhin. Bible-ah pawh nu ṭha kan hmu nual a, Sari (Gen. 12:1), Rebeki (Gen-24:57-60), Ruthi (Ruthu 1:14-17). adt...

Chuvangin, kan seilenna in chhung chu kan sawrkar, kan dawr in, kan zirna in, a enkawltu leh zirtirtu chu hmeichhiate an ni ti ila, a sual tam awm lo ve. Chuti ang zelin ram hmangaihtu leh ram mi nihna changchawiin Motherland tia hming vuah pawh hi a awm lo hran lo ve.

Thawk khat laia khawvela thumal mawi ber an thlan pawh kha “Mother” tih hi a ni. In chhung uap lumtu ber nute hi hring nun kalsiamtu an ni a, nu ber a awm loh chuan a tla bal a, a ram mai ṭhin. In chhung eng, Kristian chhungkua hmahruaitu chu nute an ni tih hi khawiah pawh, ni chhuahna apiangah hre mawlh rawh se.

- Zalianthanga,Tahan