Nghapui Thãu A Ṭha

Nghapui thãu hi chaw ṭha tak a ni a, nghapui thãu thlawr fim aṭanga hriak lãk chhuah (extract) hi chakna, taksa ṭhanlenna atan leh vun ṭhatna atan a ṭhain a pawimawh hle. Heng nghapui hriakte hi docosahexaenoic acid (DHA), omega-3 & eicosapentaenoic acid (EPA)-te a ni. Hengte hi hriselna atan an ṭangkai hle a, rilru put hmang & natna dotu tichhe theitu ven nan te, taksa sil na ṭhem ṭhum chhãwk zãngkhaina atante a ṭangkai hle bawk.

Thisen kal ṭha lo avanga tlûk thut (stroke) tawk tawhte leh thazãma thisen khãr avanga tlûk thutna (thrombotic stroke) awm ṭhinte hian nghapui thãu ṭha taka an ei chuan, tlûk thut nawn lehna awm theite an pumpelh theih phah a, hetiang tãwk tawhte tan pawh ngai awh leh thuai theihna a thlen thei a ni.

Nghapui thãu ei hian kan taksaa natna lo dotu sipai (immunity) a thuam chak sauh thei a, hei hian blood cells puiin natna dotu a tichak zual sauh thei a, hei vang hian hrilêng kai awlsam takte chu lo bei letin mi a venghim ṭhin.

Ni tin a hun taka nghapui thãu ei ṭhin hian mit ro, mit chak lo, mit vai, mit mal leh mit tipual thei (catarac)-te venghimin mit hrui (eye nerve) chakna a thlen ṭhin. Tin, kum upat vanga mit chak lote thlengin omega 3 fatty acids hian a siam ṭha thei a ni.

Nghapui thãua omega 3 fatty acids hian thãu chhia a paih ṭha hle a, ei leh ina inthunun thei lo, insawizawi peih bawk si lo, mut duh luat avanga thãu uchuakna awm thei lakah mi a veng thei a. Chuvangin, nghapui thãu ei fo ṭhin hi rih zawng thununna atan a ṭha hle.Nghapui thãu hi ni tin khêl lova a hun taka ei ṭhin hian tihrãwl leh vun a siam ṭha a, vun a tinung thar sar thei. Tin, vun natna, vun bawl, vun thak, vun ro, vun thip tur lakah mi a veng ṭha hle bawk ṭhin. Ei mai piah lamah chhuan luma vuna hnawih leh ke khia hnawihte thlengin a ṭha hle bawk.

Nghapui thãua omega 3 fatty acids hi chaw ṭha tak a ni a, nãu pãi laiin hmeichhia chuan folic acids a ei a ngai ṭhin. Nghapui thãu pawh hi folic acids ṭha tak a ni a, nãute thluak (brain), tha khûr (nervous system) leh thisen kal vel (blood circulation) siam ṭhatu a nih avangin nãu pãi laia a tãwk têa ei ṭhin hi ṭha hlea ngaih a ni.

A taka ka tawn hriat, nghapui thãu thatzia ka'n tarlang zuai teh ang. Nãu sawngnãwi, thla kim lo, thla 7-a piang ka ni a. Kum 5 ka nihin kal ka zir ve ṭan leih leih chauh va, ṭhenawm khawvengte phei chuan, "Engtikah tak thi ang maw?" an tih laih laih ṭhin ka ni. Nãusên chêr tak, taksa lam aia lu lam ṭhang chak zawk, bawp suankuãl ve tak mai ka ni ṭhin a. Ka nu leh pate'n nghapui thãu min eitir bakah ka taksa pumah chulh mawmin, ni tin leikapui sang nisaah min pho ṭhin a, chutianga ka saisêntêt aṭanga kum 5 ka tlin thlenga min enkawl avang chuan ka nu leh pate thawhrimna chu Pathianin mal a sãwm a, sikulte kai ve thei hialin ka lo seilian ve thei ta a ni, tih ka hriatin ka lawm takzet ṭhin.

Min enkawl nana ka nu leh pate'n nghapui thãu an hman kha khawvela sangha lian ber nghapui (whale) thãu nge, hring ei chi sangha (shark) nge, zãwngdulini (dolphin) thãu nge, eng sangha thãu ber nge tih hre lo mah ila, nghapui thãu dik tak a nih chuan hrisel nan a ṭhain, a ṭangkai êm êm a ni tih hriain i hmang ṭangkai thin ang u.

- Dr. C. Lalrampana