ZU FACTORY ṬHA MI
A KAMKÊUNA
Zū hi a hlut vang nge Mizote hian kan buaipuina a rei ta hle mai! Messia lo kal leh hun thlengin kan buaipui dawn a nih hmel hle. A changin kan khap bur a, a changin kan chhuah zalēnin kan zuar a; a changin kan sawi mawi a, a changin kan sawi hnãwm thul. Hringmi ianga chhia leh ṭha hria ni phei se'ng chuan, Mizote zinga awm hi a ning viau ta ve ang. MNF rammut lai phei kha chuan silai nena vaukhan chunga khap hun laite kha a awm a, mahse, tun thlengin khap rēm theih a ni chuang lo. Zu khap burna dan siamin "dry Mizoram" kan ti thūl, mahse, a rūkin a huangtàu tulh tulh zawk niin a lang. Amah hmangangaiha a zūna uai laklawhte lahin bansan ahnekin a ṭãngnemah an bei laklawh ni ngei tur a ni; kiss satliah mai duh tawk lovin a dūtin an dūt ngawr ngawr ni ta berin a lang. A sakhming pangngai 'K. chuang Biaksailovi' tih ṭhin lah chu tunah chuan an ko duat lutuka 'Amawii' tiin a sakhming mawi zawkin an thlak (nomenclature) lehnghal emaw ni? An duat tulh tulh ni berin a lang.
A ngaina zual phei chuan an nupui fanaute bula awm aiin Amawii bula awm nuam an ti zawk a, zing thawh veleh aṭangin nileng zankhuain an rímin an ṭhutchilh ṭhin a ni awm e. A ngainatawm viau a ni mahna. 1 Tim 5:23 Tui chauh in mi ni tawh suh la, i pum avang leh i damloh fo avangin uain tlēm te hmang ṭhin ang che, tih ziak hi an chhiar fuh mial a ni mahna?
ZU CHI HRANG HRANG CHU?
Zū han tih ringawt hi chuan eng zū ber nge hriat a har hle. Zū chi hrang hrang a tam hle a. Zū ṭha chi, mi hausa leh neinung deuhina an in chi phei hi chu a ṭhain chi hrang a tam hle a; Mizote hmuh phak tawk tun hma aṭanga kan ngainat leh in ṭhinah chuan Zupui, zufang, tinzu, rakzu tiin a hming hrang hrang kan phuah a. An in hun leh hmun azirin hahzu, lawm zū, nau zū, zū lawm, mual zū, sakhi zū, sumdeng zū titein an phuah kawi leh duah bawk a ni. Sãp zū kan tih phei hi chu chi hrang a tam hle a; hawiher tih zauh nan tlem tarlang ila. Sap zu (liquor) kan tih hi spirit thlitfim, brandy, theirah leh ramhmul, chinite nena chawhpawlh alcohol 2 ½ % emaw a aia tam emaw nena um hmina thlawr fim hi a ni. Hengte hi brand hrang hranga vuah a ni a, chungte chu - rum, whiskey, gin, brandy, cognac, vodka, tequila-te a ni. Rum zu bik ringawt pawh hi chi hrang 16 lai a awm a; khawvel huap phei chuan ram hrang hrang zūte hi kan sawi seng lo vang. Khawvel ram hrang hrangte hian an rama theirah leh ramhmul aṭangtein zu ṭha tak tak an siam chhuak a, a siamtu phalna (permit) an pekte hi an vil (monitor) reng a; zu ṭha lo siamtute man an nih chuan an permit tihtawpsak emaw, lung in tan thlengin na taka hremna dan ṭha tak an nei a; a intute pawh nunphung pangngai baka khawsa ṭhinte chu na taka hremna neiin an kalpui mai ṭhin a ni.
ZU SIAMNA HMUN
Phai ram aṭanga lakluh sãp zū company-in an siamsa tih loh helai tualchhunga kan siam chawp rakzū hi Phunchawng, Rangvamual ram leh thingtlang zū factory siamna hmun hrang hranga siam tih loh chu, Sãp zū man to pui pui a chang changa mi naranin an in ve zauh ṭhinte hi kan zū hmuh theihte an ni a. MLTP Act, 1995 kalpui a nih hnuah The Mizoram Liquor Prohibition and Control Act 2014 kan kalpui leh a, tunah hian the Mizoram Liquor (Prohibition) Act, 2019 kan hmang mek a; mahse, zū khap rem hi zawng a harsa a niang, tun thlengin a la tam reng niin a hriat theih. Dãn chu a lo awm veleh sual chu a lo harh a…tih ang mai khan dãn chu kan nei ṭha a; dãn siamtute pawhin an hahpui ṭhin nangiang reng a; mahse, dãn zãwmtu tur mipuite hian dãn kalha chet hi nuam kan ti sauh zawk em ni tih theih turin zū leh ruihhlo dangte hi kan buaipui tulh tulh ta niin a lang.
A TLANGKAWMNA
Nov. 20, 2023 khan Central YMA hruaitute leh MJA-te chuan tunlai ruihhlo leh abikin zū thunun dan chungchang; YMA Office Tuikhuahtlangah an thlirho tih hriat a ni a. He inkawmhonaah hian CYMA President Pu Lalhmachhuana chuan Phunchawng leh Rangvamuala zu factory tam lutuk chu a ngaimawh hle tih a hriat theih a; ngaimawhawm tak leh lu tihai tak a tling rēng a ni. Amaherawhchu, zū khapna dan kan siam leh hman tawh leh hman mekte hi a kengkawhtu sorkar hian theihtawp chhuah mah se, a hlawhtling êm êm lo tih chu a taka hre vektu kan ni. A chhan chu khawvel a la ni a; dãn kengkawhtu leh dan lekkawhtute zingah pawh zū ngawl vei leh zū in ve duh tho tam tak an awm niin a lang a; tin, a mantute zingah pawh an mansa hralh ru ve leh chhãwng duh an awm leh zel tho nia sawite pawh a awm zel a.
Tin, dan bawhchhiate hremna hi a nepin Sorkar hnathawk aikal la ang thovin zū neitu jail tãn ai tãnsak theih a nih hmel a. Mi tãn ai tãngte hian hlawh ṭha tak, an tan hun chhung tur azirin an nei a nih phei chuan Zū factory neitu leh zū siamtute hian, vawi tam tak mansak an nih hnuah pawh an hna hi chawlhsan an phal hauh lo tihna niin a lang.
Heti taka zū factory a tam belha khap rem tak tak theih loh a nih si chuan Zū factory mana tichhe ṭhintute hian an zu siamah eng nge an telh? Mihring hriselna leh nunna atana hlauhawm thil an telh em? tih chiang taka hriat a nih theih nan laboratory test nei nghal zel turin Health Department lamah pe chhawng se, laboratory test paltlang thei lo khawpa chhiatna thlentu Zū factory neitu apiang chu an phu tawk hremna pe hmiah hmiah zel se. Zū factory hi a rēm mai lo a nih pawhin zū ṭha hlir siama quality control theih a nih chuan, Sãp zū duh duha in pha ve lote pawh hian heti tak hian zū hi an chhiatpui lo vang a, 'Zū factory ṭha mi' hlir kan nei mai dawn a lo ni reng mai.
-Dr. C. Lalrampana