Chapchar Kut leh Hlado

Hlado hi Pasalṭha ram chhuak hlawhtlingten an hlawhtling a ni tih khaw chhung mite an hriattirna a ni a. A huhova ram chhuak emaw, ṭhian dun ram chhuak emaw, mahni chauha ram chhuak pawhin hlado an chhamin tlang an tlir bawk.

Kawtchhuahah hlado chhama tlang tlir ngata khuaa luh chu pasalṭha thilphalte tihdan a ni. Pasalṭha sa kap thei ve tho
ṭhenkhat chuan kap thei hle mah se an sa kah hi mi dang an hrilh duh vak lo a, hlado pawh an chham kher ngai lo; a rukin khua an luhpui mai ṭhin. Chutiang mite chu khawtlangin an zar an zo vak lo a, dem pawh an hlawh ve deuh ṭhin. Ka naupan laia pasalṭha Lalkhama'na Savawm kah a chhawlchhin a, sikul naupang zawng zawng min rawn hrilh a; a sa chan tura kan tlan liam zung zung ni te kha a va ropui em. Kan tam tham bawk a, a sa chu kan chang tam lo, mah se kha kha pasal-
ṭha dik takte tih dan leh an ropuina a ni.

Pasalṭhain kawtchhuahah hlado an rawn chham vang vang chuan an hlado hla aṭangin eng sa nge an kah mipuiin an hre nghal mai ṭhin; a chhan chu ram sa chi hrang hrang hian hlado an neih hran thliah vang a ni. Tunlai hian Mizoten culture leh kan pi pute nun hlui pho chhuah kan uar a, a ṭha khawp mai. Hladote hi ṭhangtharin pi pu ze dik tak an hriat theih nana kan duh tak tak a nih chuan Chapchar Kutte kan thleng leh ang a, hlado chham tur hian a au ring ring leh aw ṭha ṭha, chham tir mai lo ila. Hlado dik tak hria leh a chham thiam pangngaite ngei chham tir ni ta se, ṭhangtharin kan culture leh pi pu nun kan hriat chian phah zawk ngei ang. Rilrua lo lang apiang hlado thluka chham kawi mai mai hian kan culture a tidal vek zawk.

Sawi tawh angin Mizote hian ram sa chi hrang hrang tan hlado an nei hrang thliah a. Amaherawhchu, kan hladote hi pawih ṭawng an ni tlangpui. A awmze dik tak chu pawih ṭawng thiam tan lo chuan hriat vek a awl lo hle. Hlado kan neih tam tak zingah tlem han tarlang ila: Ramsa pakhat hlado pahnih pathum nei an awm, pakhat den den han tarlang ila:

1. Sanghal Hlado:

a) Tlaini e tla rawng rawng la, khua khu ngui la ka duhin ne; Nghovar e, ha tha le maw, lenghnem e, than lai ka duh te nen.

2. Savawm Hlado:

a) Sawah e lo thawk e, thanghniang furfang a tlantu e, Vawmkhuai e, siatuk lo ve, kan than e, ni bang kir len hla law.

3. Sazuk Hlado:

a) Hreu ngen e phai kip tlan e, tlang nem kal mawi fungki tial e, lung thulh e lo var pam e, thlangpai e, buan bang a ringai e.

4. Fahrah Hlado : Fahrah hlado tih hi chu a ramsa bik ni lovin pasal ṭha pangngai ni lem lo, mirethei deuh faten sa an kaha an chham a ni a. Fahrah hlado pahnih han tarlang ila:

a) Milian e in rik niin tualah hnumkhuang a ringai e, rairah e ka than niin kawlah nghawr maw kan khawtlang e.

(Hei hi milian chhungkuate han hnuaichhiah ve deuha phuah a ni a. “Milianin ropui ni chuan tualah khuangin beng a; mi rethei kan than ni chuan dai aṭangin khawtlang kan rawn nghawr e” tihna a ni.)

b) Ka nu e tap tap lo ve bilh puan khumlai rak hlip u aw, thlafam enghilh nan emaw kawlah vuituma rawng tlung e.

(Hei hi chu tlangval pakhat a pa thih hlima ram chhuah an phal ve loh amaha savawm kap tain a hlado chham a ni a. “Ka nu lusunin ṭap ṭap lo la, i lusun puan hlip rawh, kan lu sun nghilh nan hei savawm ka rawn kap e” a tihna a ni. Vui tum hi savawm tihna a ni.)

Hetiang hian Chapchar Kut leh hun dangah pawh pi pu nun hlui kan pho lang duh tak tak a nih chuan hlado hria leh a chham thiamte kan la neihlai hian chhamtir ṭhin ila, ṭhangthar tan a ṭangkai ngeiin ka ring.

- Commissioner Lalkiamlova

Tuikual South