2014 MYANMAR CENSUS CODE NUMBER leh ZOFATE
UNFPA (United Nations Population Fund) ṭanpuina US $ 60 million zet hmang a, March 30
aṭanga April 10, 2014 thleng kan ram (Myanmar)-in chhiarpui an neihah khan computer hmanga awlsam taka chhiar leh chhinchiah kan nih theih beiseiin Code number an siam a. Code hrang hrang min neih tir thliah avangin zofate zingah inhriatthiam lohna tam tak a hring chhuak hial a. A hun lai khan eng emaw chen chu kan buai nain sawrkar thuneitute hnenah kalin upaten an sawi fel emaw tiin ka ngaih a ṭha hle a. Mahse hei, tun hnuah Facebook leh Mizoram lam chanchinbuahte an rawn ziak lang a. Zofate inpumkhatna tiche thei tur ang hiala thuziakte a awm avangin pawi ka ti a, ka thiam ang tawkin sawifiah ka’n tum ang e.
Myanmar rammite: Myanmar ram chhungah kum 1823 hma lama aṭanga lo cheng tawhte chu hnam hlawm lian tak 8 (eight major national ethnic races) a ṭhen leh chinchhiah kan ni. Chung hnam lian pariat hnuaiah chuan hnam peng 135 in min chhinchhiah bawk. He hnam hlawm lian pariat leh hnam peng 135 zinga tel lote chu a ram leilung fa (indigenous) an ni thei lo. Chung hnam hlawm lian pariat leh hnam peng an ṭhen dan chu (Burmese alphabet indawt dana ziakin) hengte hi an ni.
1. Kachin - hnam peng 12
2. Kayah - hnam peng 9
3. Kayin - hnam peng 11
4. Chin - hnam peng 53
5. Mon - hnam peng awm lo
6. Bamar (Kawl) -
hnam peng 9
7. Rakhine - hnam peng 7
8. Shan - hnam peng 33
A chunga ziak indawt dan chiah hian Code number pawh pek vek kan ni. Kachin Code No. 101 to 112, Kayah Code No. 201 to 209, Kayin Code No. 301 to 311, Chin Code No. 401 to 453, Bamar (Kawl) Code No. 501 to 509 (Bamar leh Mon te hian code number an inthleng), Mon Code No. 601, Rakhine Code No. 701 to 707, Shan Code No. 801 to 833 tiin Ethnic group te chu keimahni group hnuaiah code hran ṭheuh min pe thliah a ni. Myanmar + Foreigner (mix) ho tan Code No. 900 to 913 thleng an siam sak. He ta tel phak lo zawng hi chu Other tiin Code 914 an siam sak a, mi khual tan a ni deuh ber e.
British hun lai aṭang tawh khan a sin thei ang bera thliar sawm (Divide and Rules Policy vang a ni ngei ang) in kan awm a. Chu chu Burmese Government khan a chhawm ve zel a, 2014 thlengin siam danglam lovin Chhiarpui buatsaih nan an hman chhunzawm ta a ni. Kan duh emaw duh lo emaw sorkar min hruai dan chu kan zawm a la tul zel bawk si a. Democracy tak tak kan nih hun chuan heng code tam lutukte hi siam danglam a nih ngei pawh beisei bawk ila.
Zo hnahthlakte: Myanmar rama cheng zo hnahthlak (zofate) zawng zawng chu Chin-ah hian min khung khawm vek a, Myanmar rama kan chen chuan Chin tih chu kan nihna leh sawrkar min chhinchhih dan a ni. Chin nih kan duh loh chuan Ethnic group-ah kan tel thei lo ang a, Other-914 ah (mikhual angin) kan inziah luh a ṭul dawn tihna a ni. Chin hnam peng 53 ten Code Number kan neih dan chu a hnuaia mi ang hi a ni.
Number Main Ethnic Group Sr No Ethnicity Code No.
04 CHIN
01 CHIN 401
02 MEITEI 402
03 SALINE 403
04 KULINKAW 404
05 KHUMI 405
06 AWA-KHAMI 406
07 KHUANO 407
08 KHAWSU 408
09 KHUANGSAI 409
10 KHUALSIM 410
11 KHUANGLI 411
12 GUNTE 412
13 GUITE 413
14 NGAWN 414
15 SIZANG 415
16 SENTHANG 416
17 SAIZANG 417
18 ZAHAU 418
19 ZOTUNG 419
20 ZOPHEI 420
21 ZO 421
22 ZAN-NIAT 422
23 TAPONG 423
24 TEDIM 424
25 TEIZANG 425
26 TAISUN 426
27 THADO 427
28 TAWR 428
29 DIM 429
30 DAI-YINDI 430
31 NAGA 431
32 THANGKHUL 432
33 MALIN 433
34 PANUM 434
35 MAGUN 435
36 MATU 436
37 MARA 437
38 MI-ER 438
39 M-GAN 439
40 LUSHAI 440
41 LEMRO 441
42 LENTE 442
43 LAUTU 443
44 LAI 444
45 LAIZO 445
46 MRO 446
47 HUALGO 447
48 ANU 448
49 ANUN 449
50 OO PU 450
51 LHINBU 451
52 ASHO 452
53 RONGTU 453
Inhmuh thiam lohna inṭan: Duhlian ṭawng hmangte chu Chin hnuaiah 404-Kalinkaw, 440-Lushai leh 447-Hualngo tiin chi thumin min ziak ta kuau mai a. Mahni duhna zawn zawna inziak lut mai tur kan nih laiin politics thil eng emaw tlazep a awm ta tlat mai a, chu chu buaina
inṭanna chu a ni. Hnam dang Karen, Shan etc... ho pawh code tam takin an ṭhen a, tumah an buai lo. Keimahni Chin zingah pawh Lai ṭawng hmangho chu chi 4-5 laiin an ziak a, chutiang bawkin Laizo ṭawng hmangte pawh chi tam takin an ziak ve tho; mahse tumah an buai lo. Eng vang nge Duhlian ṭawng hmangte hi kan buai bik tlat le?
Lushai (LWO) ten mipui an sawm: Lushai Welfare Organization (LWO) te hian keini Lushai te chu Chin kan ni lova Burma sawrkarin a hranin min chhinchhiah tih hi Chhiarpui hma zawnga an thupui a ni. Lushai hminga Affair Minister nei thei hial tur anga an insawi chang pawh a awm ṭhin. Lushai tih chu Mizo tih nen intluk tlang reng angin an sawi bawk ṭhin. LWO hmalakna tuipui lova an zinga tel duh lo, keini chu Chin kan ni inti tlat ho chu Mizo ni ngam/duh lovah an puh
ṭhin a ni. Chhiarpui a lo thleng a, Lushai chu Chin hnuaiah Code Number 440 ah an rawn ziak luau mai si a, Chin kan ni lo an tih
ṭhin chu an sawi chhunzawm duh ta bik lo. Nimahsela, Lushai tih hi Mizo tiin kan la thlak leh dawn a, Duhlian/ Mizo ṭawng hmang zawng zawng chu Lushai-ah in ziak lut vek ang u tiin Hualngo ho chu an sawm ta a ni.
Hualngo upaten an mite an finchhuah: Hualngo upate chuan Code number 447 kan nei ve reng a, Lushai - 440 ah chuan kan va inziah luh a ṭul hran lo ve. Kan unau Lusei hovin thlang an tlak zawh vek lai pawhin Hualngo hmingin Chin Hills-ah khaw 50 chuang zet kan din a, tun thlengin Hualngo tlangtluan tih a la ni. British hun laia Chin Hills Battalion an din dawn pawh khan hnam lian leh chakte chu sipai company pakhat (sipai 100 awmna) zel din turin an tir a; 1917 khan Hualngo Company kan lo din ve hial a nih kha. Hualngote chu Chin hnam zinga hnam hlawm lian leh chak niin sawrkarah record ṭha tak kan nei. Chuvangin, keimahni hnam hminga kan neih Hualngo Code 447 ah hian kan inziak lut ngei tur a ni tiin mipui an fuih ve a. Hualngo kan nih avangin Mizo kan nihna a dal chuang lo va, Burma-ah kan awm chuan Chin kan ni a, India-ah kan awm chuan Mizo kan ni mai tih chu upate ngaihdan a ni.
Entirnan: Mizoram State hi Burma/ Myanmar ram chhung State pakhat ang lo ni ve ta se. Mizo Memorandum-in a ziak angin Mizote chu hnam peng 47 a record kan ni a, Mizo pawhin Code Number chi hrang hrang 47 zet kan nei dawn tihna a nih chu. Lusei-401, Hmar-402, Ralte-403, Paite-405 etc... Fanai-447. Lusei ho hian anmahni code 401 ah hian mi dangte pawh inziak lut vek turin an sawm a rinawm lo.
Only the word 'Mizo' stands for the whole group of them all: Lusei, Hmar, Ralte, Paite, Zo, Darlawng, Kawm, Pawi, Thado, Chiru, Aimoul, Khawl, Tarau, Anal, Purum, Tikhup, Vaiphei, Lakher, Langrawng, Chawrai, Bawng, Baite, Mualthuam, Kaipen, Pangkhua, Tlanglau, Hrangkhawl, Bawmzo, Miria, Dawn, Kumi, Khiangte, Khiang, Pangte, Khawlhring, Chawngthu, Vanchiau, Chawhte, Ngente, Renthlei, Hnamte, Tlau, Pautu, Pawite, Vangchhia, Zawngte, Fanai etc.
Remark: Mizoram unauten mi pahnih khat lek kam dawngin chanchinbuah hial thu an chhuah leh mai ṭhin a; Burma zofate inpumkhatna chhe zo ta ang leh Hualngoho chu inla hrangah an rawn puh mai ṭhin hi a pawi khawp mai. Mi hawi zau tak tan chuan chibing pakhat timualpho zawnga thu ziak lakah fimkhur a ṭha hle ang. Burma rama cheng zofate zinga Chin nih hreh tlatte hi inlahrangte chu an ni zawk si a. Chungho zinga mi
ṭhenkhat, ram changkang thleng thei tura Refugee leh Asylum an dilnaah chuan a rukin 'Chin' ka ni an inti leh hlawm lawi bawk si a. Chanchinbua chhuah tur meuh kan ziak dawn a nih chuan belchiang hmasa ṭhin ila, source kan laknate rilru pawh chik let ve a ṭul khawpin a rinawm.
Tlangkawmna: Myanmar Census-in Code Number hran min pek avang hian buai tur kan ni lo ve. Kan code a inan loh avangin kan inunauna leh kan inpumkhatna a dal chuang lo. Code number hi tumahin a hran takin an dil lo va, central sawrkar aṭanga pek a ni zawk. Code hran kan neih avangin tumah i in en hrang lo hram ang u. Burma/ Myanmar-ah kan awm chuan zofate chu Chin kan ni a, Indiaah kan awm chuan Mizo kan ni tih hi rilru leh thinglung takin pawm tlang thei ila, inpumkhatna luipuiah lungrual takin kan luang za theiin ka ring.
- Vanlal Zawma, UAE
UNFPA (United Nations Population Fund) ṭanpuina US $ 60 million zet hmang a, March 30
aṭanga April 10, 2014 thleng kan ram (Myanmar)-in chhiarpui an neihah khan computer hmanga awlsam taka chhiar leh chhinchiah kan nih theih beiseiin Code number an siam a. Code hrang hrang min neih tir thliah avangin zofate zingah inhriatthiam lohna tam tak a hring chhuak hial a. A hun lai khan eng emaw chen chu kan buai nain sawrkar thuneitute hnenah kalin upaten an sawi fel emaw tiin ka ngaih a ṭha hle a. Mahse hei, tun hnuah Facebook leh Mizoram lam chanchinbuahte an rawn ziak lang a. Zofate inpumkhatna tiche thei tur ang hiala thuziakte a awm avangin pawi ka ti a, ka thiam ang tawkin sawifiah ka’n tum ang e.
Myanmar rammite: Myanmar ram chhungah kum 1823 hma lama aṭanga lo cheng tawhte chu hnam hlawm lian tak 8 (eight major national ethnic races) a ṭhen leh chinchhiah kan ni. Chung hnam lian pariat hnuaiah chuan hnam peng 135 in min chhinchhiah bawk. He hnam hlawm lian pariat leh hnam peng 135 zinga tel lote chu a ram leilung fa (indigenous) an ni thei lo. Chung hnam hlawm lian pariat leh hnam peng an ṭhen dan chu (Burmese alphabet indawt dana ziakin) hengte hi an ni.
1. Kachin - hnam peng 12
2. Kayah - hnam peng 9
3. Kayin - hnam peng 11
4. Chin - hnam peng 53
5. Mon - hnam peng awm lo
6. Bamar (Kawl) -
hnam peng 9
7. Rakhine - hnam peng 7
8. Shan - hnam peng 33
A chunga ziak indawt dan chiah hian Code number pawh pek vek kan ni. Kachin Code No. 101 to 112, Kayah Code No. 201 to 209, Kayin Code No. 301 to 311, Chin Code No. 401 to 453, Bamar (Kawl) Code No. 501 to 509 (Bamar leh Mon te hian code number an inthleng), Mon Code No. 601, Rakhine Code No. 701 to 707, Shan Code No. 801 to 833 tiin Ethnic group te chu keimahni group hnuaiah code hran ṭheuh min pe thliah a ni. Myanmar + Foreigner (mix) ho tan Code No. 900 to 913 thleng an siam sak. He ta tel phak lo zawng hi chu Other tiin Code 914 an siam sak a, mi khual tan a ni deuh ber e.
British hun lai aṭang tawh khan a sin thei ang bera thliar sawm (Divide and Rules Policy vang a ni ngei ang) in kan awm a. Chu chu Burmese Government khan a chhawm ve zel a, 2014 thlengin siam danglam lovin Chhiarpui buatsaih nan an hman chhunzawm ta a ni. Kan duh emaw duh lo emaw sorkar min hruai dan chu kan zawm a la tul zel bawk si a. Democracy tak tak kan nih hun chuan heng code tam lutukte hi siam danglam a nih ngei pawh beisei bawk ila.
Zo hnahthlakte: Myanmar rama cheng zo hnahthlak (zofate) zawng zawng chu Chin-ah hian min khung khawm vek a, Myanmar rama kan chen chuan Chin tih chu kan nihna leh sawrkar min chhinchhih dan a ni. Chin nih kan duh loh chuan Ethnic group-ah kan tel thei lo ang a, Other-914 ah (mikhual angin) kan inziah luh a ṭul dawn tihna a ni. Chin hnam peng 53 ten Code Number kan neih dan chu a hnuaia mi ang hi a ni.
Number Main Ethnic Group Sr No Ethnicity Code No.
04 CHIN
01 CHIN 401
02 MEITEI 402
03 SALINE 403
04 KULINKAW 404
05 KHUMI 405
06 AWA-KHAMI 406
07 KHUANO 407
08 KHAWSU 408
09 KHUANGSAI 409
10 KHUALSIM 410
11 KHUANGLI 411
12 GUNTE 412
13 GUITE 413
14 NGAWN 414
15 SIZANG 415
16 SENTHANG 416
17 SAIZANG 417
18 ZAHAU 418
19 ZOTUNG 419
20 ZOPHEI 420
21 ZO 421
22 ZAN-NIAT 422
23 TAPONG 423
24 TEDIM 424
25 TEIZANG 425
26 TAISUN 426
27 THADO 427
28 TAWR 428
29 DIM 429
30 DAI-YINDI 430
31 NAGA 431
32 THANGKHUL 432
33 MALIN 433
34 PANUM 434
35 MAGUN 435
36 MATU 436
37 MARA 437
38 MI-ER 438
39 M-GAN 439
40 LUSHAI 440
41 LEMRO 441
42 LENTE 442
43 LAUTU 443
44 LAI 444
45 LAIZO 445
46 MRO 446
47 HUALGO 447
48 ANU 448
49 ANUN 449
50 OO PU 450
51 LHINBU 451
52 ASHO 452
53 RONGTU 453
Inhmuh thiam lohna inṭan: Duhlian ṭawng hmangte chu Chin hnuaiah 404-Kalinkaw, 440-Lushai leh 447-Hualngo tiin chi thumin min ziak ta kuau mai a. Mahni duhna zawn zawna inziak lut mai tur kan nih laiin politics thil eng emaw tlazep a awm ta tlat mai a, chu chu buaina
inṭanna chu a ni. Hnam dang Karen, Shan etc... ho pawh code tam takin an ṭhen a, tumah an buai lo. Keimahni Chin zingah pawh Lai ṭawng hmangho chu chi 4-5 laiin an ziak a, chutiang bawkin Laizo ṭawng hmangte pawh chi tam takin an ziak ve tho; mahse tumah an buai lo. Eng vang nge Duhlian ṭawng hmangte hi kan buai bik tlat le?
Lushai (LWO) ten mipui an sawm: Lushai Welfare Organization (LWO) te hian keini Lushai te chu Chin kan ni lova Burma sawrkarin a hranin min chhinchhiah tih hi Chhiarpui hma zawnga an thupui a ni. Lushai hminga Affair Minister nei thei hial tur anga an insawi chang pawh a awm ṭhin. Lushai tih chu Mizo tih nen intluk tlang reng angin an sawi bawk ṭhin. LWO hmalakna tuipui lova an zinga tel duh lo, keini chu Chin kan ni inti tlat ho chu Mizo ni ngam/duh lovah an puh
ṭhin a ni. Chhiarpui a lo thleng a, Lushai chu Chin hnuaiah Code Number 440 ah an rawn ziak luau mai si a, Chin kan ni lo an tih
ṭhin chu an sawi chhunzawm duh ta bik lo. Nimahsela, Lushai tih hi Mizo tiin kan la thlak leh dawn a, Duhlian/ Mizo ṭawng hmang zawng zawng chu Lushai-ah in ziak lut vek ang u tiin Hualngo ho chu an sawm ta a ni.
Hualngo upaten an mite an finchhuah: Hualngo upate chuan Code number 447 kan nei ve reng a, Lushai - 440 ah chuan kan va inziah luh a ṭul hran lo ve. Kan unau Lusei hovin thlang an tlak zawh vek lai pawhin Hualngo hmingin Chin Hills-ah khaw 50 chuang zet kan din a, tun thlengin Hualngo tlangtluan tih a la ni. British hun laia Chin Hills Battalion an din dawn pawh khan hnam lian leh chakte chu sipai company pakhat (sipai 100 awmna) zel din turin an tir a; 1917 khan Hualngo Company kan lo din ve hial a nih kha. Hualngote chu Chin hnam zinga hnam hlawm lian leh chak niin sawrkarah record ṭha tak kan nei. Chuvangin, keimahni hnam hminga kan neih Hualngo Code 447 ah hian kan inziak lut ngei tur a ni tiin mipui an fuih ve a. Hualngo kan nih avangin Mizo kan nihna a dal chuang lo va, Burma-ah kan awm chuan Chin kan ni a, India-ah kan awm chuan Mizo kan ni mai tih chu upate ngaihdan a ni.
Entirnan: Mizoram State hi Burma/ Myanmar ram chhung State pakhat ang lo ni ve ta se. Mizo Memorandum-in a ziak angin Mizote chu hnam peng 47 a record kan ni a, Mizo pawhin Code Number chi hrang hrang 47 zet kan nei dawn tihna a nih chu. Lusei-401, Hmar-402, Ralte-403, Paite-405 etc... Fanai-447. Lusei ho hian anmahni code 401 ah hian mi dangte pawh inziak lut vek turin an sawm a rinawm lo.
Only the word 'Mizo' stands for the whole group of them all: Lusei, Hmar, Ralte, Paite, Zo, Darlawng, Kawm, Pawi, Thado, Chiru, Aimoul, Khawl, Tarau, Anal, Purum, Tikhup, Vaiphei, Lakher, Langrawng, Chawrai, Bawng, Baite, Mualthuam, Kaipen, Pangkhua, Tlanglau, Hrangkhawl, Bawmzo, Miria, Dawn, Kumi, Khiangte, Khiang, Pangte, Khawlhring, Chawngthu, Vanchiau, Chawhte, Ngente, Renthlei, Hnamte, Tlau, Pautu, Pawite, Vangchhia, Zawngte, Fanai etc.
Remark: Mizoram unauten mi pahnih khat lek kam dawngin chanchinbuah hial thu an chhuah leh mai ṭhin a; Burma zofate inpumkhatna chhe zo ta ang leh Hualngoho chu inla hrangah an rawn puh mai ṭhin hi a pawi khawp mai. Mi hawi zau tak tan chuan chibing pakhat timualpho zawnga thu ziak lakah fimkhur a ṭha hle ang. Burma rama cheng zofate zinga Chin nih hreh tlatte hi inlahrangte chu an ni zawk si a. Chungho zinga mi
ṭhenkhat, ram changkang thleng thei tura Refugee leh Asylum an dilnaah chuan a rukin 'Chin' ka ni an inti leh hlawm lawi bawk si a. Chanchinbua chhuah tur meuh kan ziak dawn a nih chuan belchiang hmasa ṭhin ila, source kan laknate rilru pawh chik let ve a ṭul khawpin a rinawm.
Tlangkawmna: Myanmar Census-in Code Number hran min pek avang hian buai tur kan ni lo ve. Kan code a inan loh avangin kan inunauna leh kan inpumkhatna a dal chuang lo. Code number hi tumahin a hran takin an dil lo va, central sawrkar aṭanga pek a ni zawk. Code hran kan neih avangin tumah i in en hrang lo hram ang u. Burma/ Myanmar-ah kan awm chuan zofate chu Chin kan ni a, Indiaah kan awm chuan Mizo kan ni tih hi rilru leh thinglung takin pawm tlang thei ila, inpumkhatna luipuiah lungrual takin kan luang za theiin ka ring.
- Vanlal Zawma, UAE