Zirtirtu mak

Ka mumang chu!!!

Zirtirtu ka ni a. Tunah hian kum sawmnga bawr vel zirtir hna ka thawk tawh. Thahnemngai takin, kawng hrang hrangin ka hriat chin chin, ka thiam dan tawkin ka zirlaite chu ka zirtir ṭhin. Keima lamah chuan ti ṭha ve tak pawhin ka in hria a. Mahse, ka class-a ṭhu, ṭhahnemngai taka ka zirtirte chu za-a sawmkua (~ 90%) aia tam kum tin an fail ziah mai a. Kei pawh hi kum tin deuhthaw intuaithar (training) mamawh ka nih avangin ka intuaithar ṭhin. Nimahsela, ka zirlaite chu kum tin an vai deuh thaw in an fail ziah nia.

Zirtirtu ka nih anga ka tum ber tura ka ngaih chu, ka zirlaite hian an damchhunga thiamna nei tur leh, chu an thiamna chu an nuna rahchhuak a, an thiamna midang tan, ram tana hmang chhuak tur an ni. Ka zirtir chhuah te reng reng hian an damchhung daih thiamna chu sawi loh, thla hnih, thla thum bak an daih miah lo nia. Zirtirna pangngai ah chuan za-a za pass chu a har ngei mai.

Mahse, za-a sawmsarih aṭanga sawmriat (70- 80%) vel tal an pass tur a ni. Za-a sawmhnih aṭanga sawmthum vel (20-30%) fail ṭhin te khi chu thil pangngai tak niin a lang e. A ṭhen fail te khi chuan zirlai an ngaihsak loh bakah, thiamna tak tak duhna te, tawrhchhelna te, mahni inthununna te an nei tlat lova; anmahni tum vang pawh ni chiah lova zirlai nih ve hrim hrim duh vang te, a ṭhen te phei chu chhungte tirhluih vanga class rawn kal ve hram hram te an ni a. An fail ṭhin pawh khi a awm viau a ni.

Mahse, ka zirlai zawng zawng deuh thaw khi an fail kumtin ziah nia maw le. Mak in ti ve em? Ṭawngkam uar deuh tan chuan “rapthlak” chan a changin ka hria. Zirtirtu ni tura min chhawrtu tan chuan chhawr man ka awm lo khawp ang. Ka thla tin hlawh hi ka thawhchhuah aṭanga a hlawkna hmuh tur ni se chuan min ruaitu hian min ban tur a ni chiang mai. Mahse, min ruaitu khian min ban miah lo nia. Min ban chu sawi loh heti hian min fuih a. “E, hrehawm ti mah ta che, khitia thla hnih-thla thum dan vela an fail zel vang khian in ngaihtuah hnual duh suh, an dam chhunga an thiam zel te chuan hnathawhtur i nei tawh nang; an fail-a, i class-a an rawn ṭhut leh ṭhin kha a ngai alawm, chuti lo chuan zirtirtu kha an mamawh tawh dawn lo che a sin”, tia a fuih lauh lauh khi ka lo hmu a. Ka lo mangang em em mai a. Aw! zirtirtu chuan dam chhung eizawnna tlak thiamna nei, amah anga thiam emaw, amah aia thiam emaw a chherchhuak chur chur tur kha a ni si a.

Mahse thlahnih-thlathum daih emaw; a rei berah kum khat daih lek lek hriatna te an lo nei zel a, tuihal in an class ngai bawkah khan an lo ṭhu leh ṭhin a, hma an sawn thei miah lo nia. Kum 50-chhung vel zet chu khiti khian tuihal em em in kan lo vak kual kan lo vak kual a. Ka mangang chu ka lo tal nasa deuh a ni ang, ka chhun mu chu ka lo harh hlawl mai a. Hetiang zirtirtu hi eng angin nge kan ngaih hlawm? Engvanga khitiang result chhe rapthlak khi nei kumtin nge kan nih ang le? Tu nge mawhpuh tur ni ang?

Zirlai zawng zawng deuh thaw kumtin an fail ziah khian zirlaite nge mawhpuh tur zirtirtu zawk khi? Chhanna tam tak zinga pakhat chu, khi zirtirtu khian damchhung daih tur thiamna (tuihal tawh lohna) a lo zirtir ngai lo a, ama tui zawng leh ni a a rin (chatuan daih tuihal tawh lohna ni lo, tuihal leh zel na) a lo zirtir vel mai mai ṭhin a nih ka ring.

Nang eng nge a chhan ni a I hriat ve le? A Ruaitu khian mawh chhete tal a phur ve bawkin I hria em?

Kan Lal Isu’an heti hian a ti a,

“Tu pawh he tui in apiang an tuihâl leh ang; tu pawh an hnêna ka pêk tûr tui in erawh chu an tuihâl leh tawh lo vang. An hnêna ka pêk tûr chu, an kawchhûngah tuihnaah a lo chang ang a, chatuan thlengin a kang lo vang,” a ti a (Jn 4:13-14).

“Zirlai chu a zirtîrtu anga a awm leh, bawih chu a pu anga a awm chuan an tân a tâwk a ni. (Mt 9:25).

- Rinfela Pa,

ITI, Mualpui