Mahni phak tawk te tein Zo takin aw le
Kan ramri buai hian min tiharh thar mawlh teh se. A ramri dik tak chu khawi lai pawh ni rawh se, kan harsatna a kiang chuang dawn lo, kan intodelh a ngai zawk a ni. Engtin nge kan intodelh tak ang :
1. Kan rama kan thar ve ṭeuh ṭeuh theih chi buh leh bal hi tam tak thar tura nasa zawka hma kan lak a ngai a ni. Hetah hian Agricultur, Horticulture, Soil department vel lam hotute leh kuthna thawktute awmze nei zawka kan tan ho a ṭul thar dawn hle a ni.
2. Kan rama kan buh leh bal thar theihte chu kan mamawh zat thar vek lo mah ila, kan thar chin chinte chuan hralhna a hnawn loh nan kan thar ṭhat chhung chu a anpui vairam aṭanga kan lakluh ṭhinte kan titawp lailawk ngam ṭhin tur a ni. Hetah hian Trade and Commerce, police leh Taxation dept etc an ṭan mar a ngai ang.
3. Kan thil neih leh thar chhuahte kan hmang ṭangkai ngam tur a ni. Gas hmanga eirawng bawl ṭhinten kan ram thar ngei meihawl leh thing ten eirawngbawl ngam ila, a theih lohna hmun tam tak awm mah se, ram tan chuan theihna hmun tam tak kan nei thei ang. Kan in sak design-ahte hian hetiang hmanga eirawngbawlna hmunte ruahman thlap zel ila, pawn lam thil kan mamawhna tam tak kan titlahniam ang. Forest leh Supply dept lam a nghawng bakah zokhua kan unaute ram leh hnam tana thingfak la leh meihawl rawh ngam an pun deuh a ngai thung mai thei.
4. Kan oil mamawhna sang lutuk leh lirthei kan hman nasat lutuk ṭhin hi tihniam a ngai. Ke ngeiin i kal tam ang u. Kan hrisel phah zawk dawn bawk si. Ram leh hnam tan kein office leh kan hnaah i kal suau suau ang u.
5. In chhung bungrua leh furniture lamte pawh hi kan Mizo pa siam ngei hman i uar ang u. Vairam thil siam kan hman tam tak ai hian zopa siam hi a mawiin a ṭha zawk ṭhin bawk a nia. Ram tan zopa kut chhuak ngeiin in leh lo i chei mawi ang u hmiang.
6. Kan thuamhnaw lah hi khawchhak lam thil kan inhmeh hlawm sia, vai ram lam thuamhnaw ai mahin khaw chak unaute thil hi hmang uar ta ila a va ṭha mai awm ve. A theih chin chinah thuamhnaw i uar lo ang u. Zoram tan kan siamchhuah loh thuamhnaw hak loh ngam i zir ang u le.
7. Kan rama buh leh bal kan thar ṭhat phawt chuan mahni ram thlai ei i uar zel ila, a fresh zawk bawk e. Vairam thil ei ai chuan kan rama kan ngahte, Sihphir iskut, Tuipui tomato, Serchhip zikhlum etc i ei hram hram ang u, kan tualchhung thlai te hi an medicinal content value a sang zawk dawn bawk a nia.
8. Kan thil mamawh hrang hrang kan siam chhuah zung zung theih nan industry leh factory din kan uar a ngai dawn. Kan thil siamte zo takin kan hmang uar tur a ni.
9. Kan ram chunga hna thawh tur hrang hrang, mimal leh contract hmanga in leh lo kan saknaah te, hnathawk tur manual labour te, dawr leh bazar vela muṭia/ puakphur te, ei siam leh dawr siamnaah te hnam dang hmang lo leh chhawr lo turin rilru siam ang u. Kan mi hausaten thil ngaihtuah chiang lovin hnamdang kan ring lutuk ṭhin a, sim a hun - kan Mizo unauten hna thawh tur an mamawh ve em em tho si.
Muṭia leh helper turte hian Mizo tlangval chak ṭha an va tam em, mahse, kan induhsak thiam tawk lo ṭhin. Hetih rual hian inhlawhfa leh mi hnuaia thawkten hotute thu awih a, kan pute zah te kan thiam a ngai. Kan rilru put hmang kan siam ṭhat ve deuh deuh a ngai dawn a ni. Ram leh hnam tan Mizo hlawhfa ka chhawr ṭhin tur a ni a, ram leh hnam tan ka hnathawhnaah taimak leh rinawm ka lan chhuahtir tur a ni.
10. Kan rilru hian intodelh kan inhuam a ngai. Kan ram thar chhuah ni lo kan thil mamawh kan tihtlem (demand reduction) a ngai a, kan inhuam takzet em? Ram tan chuan kan inhuam vek ka ring. Kan thil thar kan tihpun a ngai dawn a, kan kuthnathawktuten kan inhuam chiah dawn em le? Hna thawh hian awmzia nei ṭhin se, ram tan chuan kan taima thar vekin ka ring. Kan Zoram thil thar leh siam chhuahte kan ngaihhlut thiam a, kan lei leh hman uar a ngai dawn bawk. Mahni ram thil kan chawisan miau chuan a aia nuam a awm chuang dawn em ni?
Kan sawrkar hotuten hma an hruai a ngai dawn a ni. Pawl leh mipuiin kan zui tlat a ngai dawn a, kan officer lian te, kan sumdawng lian te, kan contractor lian te, mipui mimir rilru pawh a pawimawh kan in san mar a ngai dawn. Kan ṭanho phawt chuan kan intodelh ang a, kan huaisen sawt ang. Hemi stage hi kan thlen phawt loh chuan independent te hi kan ngam dawn em ni? hrehawm kan ti lutuk ang.
Thla khat pawh vairam kal tlang lo chuan kan nung thei lovin kan inhriat tlat hi maw le! Kan ram tan tawrhchhel te pawh kan zir thar a ngai a nih hi. Hnam dang thil mamawh vak lo hian awm i zir hmasa phawt teh ang u. Central sum ringa kan awm theih lai hian kan Zoram tan, Zofate tan kan hma zawn ṭheuhah fing leh chhel takin ṭan i han la thar teh ang u. Zo takin aw le.