KAN SORKAR HIAN COVID A VEI TAWK LO!
March, 2020 chawhnu lam aṭangin Mizoram chuan Covid vanga inralrinna dar kan khawngri ṭanin March 24 ah Covid positive kan nei ṭan a. Sorkar leh mipui pawhin kan theihtawp kan chhuah a, ṭawngtaina nen a dam leh theihna turin kan ṭangho a nih kha.
Hmeichhe thudawn ang takin han sawi ta ila. Kan damlo hi lo boral palh ta sela a pawi dawn hlein a hriat a, Pathian zara hetia dam ṭha taka a chhuak thei hi a lawmawm takzet a ni. March 25 atangin ZMC ah phurh phei nghal a ni a, amah enkawl tur bik liau liauin mi 26 ruahmanna neih a ni nghe nghe a. Anni theihtawp chhuahna vang te pawh a tih theih ang, May 9, 2020 chuan Damdawi In aṭangin a lo chhuak leh thei ta a ni.
A enkawlna leh thawktute tana senral zawng zawng hi Rs. 7,13,043/- a ni nghe nghe. Vawiinniah Covid vanga damdawi Ina awm ṭhenkhat chu ICU-a enkawl mek an ni hlawm lehnghal a, nitina positive kan awm belh zel chuan dinhmun khirh takah pawh kan la ding thei reng a ni.
Kan CM berin CoviD beihletna atan sum a tam a, in duh zah zah rawn dil rawh u a tih kha chu a dik chiah lo nge ni CoviD beihletna atan May 23, 2020 chuan kan CM zahawm tak chuan CoviD hripuiin sum harsatna namen lo a thlen vangin Mizoram sorkar chuan sorkar hnathawkte hlawh a puk (bat) ṭhen sak tur thu a sawi ta mai a. Hei hi thlabi hlawh (gross salary) aṭangin Group - A te 15%, Group - B te 10% leh Group C leh D te 5% -a June - August thla chhung, thla thum chhunga puk sak a ni dawn a. Sorkarin sum a neih huna a pung awm loa rulh leh tur a ni a, hetah hian Health leh Home Department te erawh puk sak an ni ve dawn lo niin a sawi.
Heng sum puk tur zawng zawng zat hi vaibelchhe 90 tling tura ngaih a ni. Heng bakah hian kumin 2020 chhunga Mizoram sorkarin Reserve Bank of India (RBI) aṭangin tum 10 sum puk tawh a ni a, hengte hi a vaiin Vbc. 208.18 a ni. Hetih lai hian CoviD beihletna atana kan sum bawm lian ber Chief Minister Relief Fund-ah chuan sorkar aṭanga report kan hmuh theih hnuhnung ber Oct. 7, 2020 ah chuan mi tlawmngaite leh pawl hrang hrang aṭanga chhunluhte nen a vaia lut khawm tawh hi Rs. 21,64 crores chuang ni tawhin Rs. 19,50,26,013 hman tawh a ni bawk.
Nimahsela hetianga Covid beihletna atana sum leh pai thahnemtham tak a awm bakah hian Central leh NEC atangin Covid pual bil liau liaua sum leh pai kan dawn a awm bawk nain kan sorkar erawhin party workerte hnena work order a pekchhuah a chawl chuang lo a. Tunhnaia Sports Council hnuaia hna pekte chu Central sorkar aṭanga a hmanna tur awm sa veka lo kal a nih thu kan CM berin a sawi a. Amaherawhchu, Mizoram State Sports Council hnuaia work order pek chhuah cheng nuai 825 zinga a chanve aia tam, nuai 479 kha SEDP hnuai ami a ni lawi si. Tin, nuai 195 man Serchhip Leisekawt Field siamna (Cutting of Hillock and Construction of Counterfort Retaining Wall) tura work order pekchhuah pawh Assembly zawhna leh chhanna aṭang chuan SEDP sum bawk a ni.
N. Vanlaiphai Football Field-a Pavillion sakna nuai 47.61 man pawh hi SEDP sum a ni tih March 2, 2020 a Pu C. Lalsawivunga MLA zawhna kan Chief Minister zahawm takin a chhanna atangin a ni tih a chiang hle. Restricted Tender hmangin an duhsak zawngte hnenah Aug. 2019 – Aug. 2020 chhung khan nuai 70, 000/- man zet contract hnathawh tur a pek chhuak bawk.
Hetianga hripuiin min chenchilh lai reng pawhin kan sorkarin party worker te hnena work order pek chhuah a chawl rih duh chuang lo hi Covid vei tawk loah a ngaih loh theih loh a, thil pawi tak a ni. Chu mai bakah Covid beihletna atana mi tlawmngai leh pawl hrang hrangte’n Chief Minister Relief Fund-a an sum thawhkhawm te chu kan sorkarin hetiang hian a han hmang mauh bawk a;
1. Pamphlet siam nan Rs. 9,00,000 (nuai kua). Hei hi a hma khan cheng nuai 1,053,000 tih a ni nain tihdanglam leh a ni.
2. Truenat (Truelab Quottro Realtime Quantative Micro PCR Machine) sawm (10) leh a ken tel leina Rs. 3,19,83,830/-
3. Directorate of Hospital & Medical Education leh Aizawl leh Kolasib DC-te hman atan - Rs. 1,40,42,000/-
4. RAT kit sing hnih (20,000) leina - Rs. 1,40,29,000/-
5. Re-agents & consumables for Rt-PCR – Rs. 13,23,463
6. Works – Rs. 14,27,670
7. Diet for ZMC Quarantine staff – Rs. 23,20,975
8. Mobility support – Rs. 8,00,000
9. Wages – Rs. 5,00,000
Heng bakah hian Truenat atan CMRF aṭangin Rs. 1,00,00,000/- pek chhuah a ni tawh bawk (Hengte hi Congress Press Released leh chanchinbu aṭanga kan hmuh theih chin a ni). CM Relief Fund chu sorkar bungrua leh khawl lei nan te, Department leh DC-te hman atan te, RAT Kit lei nante hman a ni ta daih a. Hetianga sorkar insensona tur a ngaihah hian CM Relief Fund cheng vaibelchhe 6 chuang zet hman ral a ni tawh a ni.
Covid hi ṭangruala beihlet tur a ni a, midang tumah dem theih loh tura kan zavai mawhphurhna tur a nih laiin kan sorkar erawh chuan sum thawhah emaw chiah midang puihna a duh niin a hriat a, heti hian a mal beih ta char char a nih zawk hi. Dodalna nasa tak a awm chungin Local Council leh Village Council inthlanna min neihpui a, hlauthawng chung chungin vote kan thlak a, hlauh ang ngei ngeiin hri kai phah pawh kan tam reng a nih kha.
Vawiin thlengin kan sorkar lah chuan mipui hnenah hriatthiamna a la dil loh mai bakah thuphachawina engmah ala nei lo leh zel te hian mipui hriselna min ngaih pawimawh lohzia a lang; heti hrim hrim chuan AMC Inthlan te hi min neihpui leh mai lo'ng maw? Min neihpui a nih ngat chuan kan sorkar hi kan dem kumkhua tawh ngeiin a rinawm.
Tunah ICU kan neih tlemzia kan sawiri leh a, hengte hi kan sorkar hian a vei tawk lohzia tihlanna a ni. In rinlawkna pawh awm hman loa Lockdown kan nei thut thut te, dan tih danglam thut thut awm fo ṭhin te pawh hi mipui tan chuan thil khamawm tak a ni ta. Hetiang taka mipui hriselna ngai pawimawh lo sorkar kan hrawn hi a vanduaithlak takzet a, mipui hian kan inbum nawn tir tawh loh pawh a ṭha ngei ang.