Trump-a'n a Middle East Peace plan a puangzar

US president Donald Trump chuan Thawhlehni khan sawizui hlawh tak a 'Middle East peace plan' chu mipui hmaah a puangzar a, Israel leh Palestine buaina chinfelna tur a ni tia sawiin, Jeru­salem chu Israel khawpui a la nih reng thu a sawi bawk.

'Middle East peace plan' hi phek 80 zet a ni a, US tlawha zin mek Israel prime minister Benjamin Netanyahu-te nena White House-a hun an hmannaah a tlangzarh a ni.

Ram pahnih tan chuan hlawkna a nih ve ve dawn thu sawiin Trump chuan ruahmanna tharah chuan Jerusalem chu Israel khawpuia pawm a la ni reng dawn a. Palestinian khawpui pawhin East Jerusalem hmun ṭhekhat a huam dawn a ni, a ti.

Palestine ram chin tur siamfel a nih hmain statehood chungchanga inremna siam fel hmasak a ṭul tih sawi bawkin, chung zingah chuan Hamas-te hmalakna tihtawp leh Israel-te laka huatna lantir tihtawpte pawh a tel tih a sawi. 
Benjamin Netanyahu pawhin thu sawiin Israel chu Juda leh Samaria-te thuneihna hnuaia awma a pawm sak avangin Trump hnenah chuan lawmthu a hrilh. Thawhlehni chu ni chhinchhiah tlak tak a ni tih sawiin Donald Trump chu Israel-in White House-a ṭhian a neih tawh zinga a ṭhian ṭha ber a nih thu a sawi bawk.

Ruahmanna thar hnuaiah chuan Israel chuan Jordan lui thlang lam area zawng zawng chu an thunun thei dawn tih a sawi a ni. West Bank 20% vel awmna, Jordan ruam hi  1967 Middle East war lai khan Israel hian an la a, mi tam takin sawisel mah se an thunun chhunzawm zel a ni.

Trump hian Palestinian president Mahmoud Abbas hnenah pawh lehkha a thawn tawh tih sawiin, kum li chhung ruahmanna chu zirchianna an neih theih dawn thu leh chumi chungchangah chuan Israel nen pawh an inbiak dawn thu a sawi.

Trump thuneihna hnuaiah hian he ruahmanna tlangzarh hun tur hi ṭum eng emaw zat tihkhawtlai a ni tawh a, nikum June thlaah khan Bahrain convention-ah economic kaihhnawih bik chu tlangzarh a ni tawh a, Palestinian eng emaw zat chuan an boycott nghe nghe.

Thawhlehnia ruahmanna tlangzarh a nih lai hian Palestinian tam tak chuan Gaza-ah ruahmanna thar duh lohna hi an lantir a ni

Iran-in US ruahmanna a pawm lo
Iran foreign ministry thupuangtu Abbas Mousavi chuan US ruahmanna siam chu an pawm lo hle tih sawiin ruahmanna zahawm lo a nih thu an sawi.

US 'Middle East peace plan' hi "Deal of the Century" tia sawi a ni a, Iran hi chuan "betrayal of the century"-ah puang thungin a hlawhchham dawn tih an sawi bawk. Palestine chu Palestinian tan a ni tia sawiin, Iran chu khawvel Muslim-te inpumkhatna tur chuan a inpeih reng tih a sawi a, Muslim ramte tana him lo chu an thlentir dawn lo tih a sawi bawk.

Trump-a ruahmanna chu Middle East tan chuan mangchhia a ni, tiin a sawi bawk a ni. 

    Trump Middle East peace plan key point
a) Jerusalem pumkhata siam: Trump-a ruahmannaah hi chuan Jerusalem chu Israel khawpui 
'ṭhenhran theih loh' ah a pawm. Palestine khawpui chu 'East Jerusalem' hmunah siam turin ruahmanna a siam. 
b) State pahnih: US hian ram pahnih inremna turin map a 'design' a ni.
c) Palestinian raltlan: Israeli-Arab war vang khan Palestinian raltlan maktaduai vel zet an awm. Ruahman­na thar hnuaiah hian raltlante chu Israel state-ah hian an let thei dawn lo a, Palestine ram chinah an haw a ngai dawn thung a, a nih loh chuan an tlanchhiatna ramah an awm ngheh a ngai dawn a ni.