MIZO HMEICHHIA LEH HNAMDANG 2-NA

Awle, he article lo chhuah leh chhan hi ka hmeichhiatpui ngei maiin hnamdang Vai kan tih mai, a ngaihzawng pawh ni lem lo, bussines lama an pu a chetsualpui vanga mangangin min lo biak pawhna aṭanga ziak ṭul leh ta a ni. 

Hmeichhe nih hi a hre­awmna lai a tam bik tirawh u. Engkimah kan mawi lo hma bik em em a, mualphona zawng zawng nulat tlangvalna-ah te, nupui pasal neih leh ṭhen chungchangah te, mualphona kan phur ṭûn ṭun bik a nih hi. 

A enga pawh chu ni ta se, heng hnamdangte hi i hmelma hlur ang u ka ti reng reng lova, mah se kan Mizo NGO hrang hrangte pawhin keini Mizo hmeichhiaten hnamdang kan nei/ kan kawp ṭhin hi thupui hlapuiah kan nei nasa ve hlë tawh a ni. 

Chuti chungin a nei leh kawpte chungah action lâkdan tur mumal fak kan neih pawh hi a ṭha khawp mai. Hnam culture inang ngai reng reng lo turte laka kan in phalrai hian tunge mualpho? Mizo hnam pumpui kan mualpho a, va nei mah ila kan khawsak phung inhlat lutukna hian chhungril thuk takah hmeichhia bawk kha kan hreawm leh tho a ni. Kan hnampui mipaten min lo endan a lo danglam tawh nen. 

ILP nena Mizorama awm ve mai maite nena relationsip thûk tak kan siam hian, kan hnam hi tlem tlemin hnam zahawm lo, hnam dazâtah kan chhuah hret hret zel bawk a ni tih hriat a ṭha. Fing taka keimahni ramri kan inkham ve pawh a ṭul hle a ni. Mahni hnampui i phutawk khân i hlim leh nawmsakna a pe phâk lo che  pawh a ni maithei, mahse hmangaihtu dik tak i hnampui vâl lungmawl zawk chu han thlang zawk hram la. Michhetê i ni chung pawn hnamdang leh i hnampuite ngei pawn an zah zawk ngei ang che. 

Anmahni hnamdang zawk, Hamaradesh nulaten hnam­dang an kawp/ ngaihzawn a, lungrual taka chu nula chu hremna na tak an pek ṭhin te hi kan hria ang a. Mizo mipa hian vai hmeichhia hi, Mizo hmeichhia vaipa-in min tih ang hian va ti ve vaih teh se, an hmeichhiate khan kan mipate hi kut an thlak ṭhak ṭhak ang, Vainu chhetê pawn a hnam zahawm nan a mah a inhum theih chuan engah nge kei, Mizo fa hian ka theih loh bik ang tih hi kan inzawhna lo ni hlawm mawlh teh se. 

Hmeichhiate hi talent ropui tak Pathianin min pe a. Mipa thinlung sak ber pawh tituiral theitu, "Kan  duh tawhnaah chuan mipa aia engkim hneh­sawh zawk vek kan ni. Chu kan talent neih ṭhatna chuan, hêng hnamdang nena inzawmna lam hi hawi tir lûl lo vang u. Hnam hmel kan tibâl a, vawi khat vai pakhat i va kawp tawh chuan kha vaipa khan a zuam reng tawh dawn che a ni. I hnampui hmeichhiate pawh min hmu nikhualo tel nghal bawk ṭhin. A zah thertê dawn tawh lo che a ni. Hmeichhe tenawm tak angin a hmu kumkhua tawh ang che. Anni chu an nupui turte hi an duh fir teh asin. 

Mizorama an eizawnna innghah nan chuan hlawkna tam tak pawh têltir che an hreh ngai dawn lo. Nupui atan hial pawh a duh ang che. Mahse kha vai zofa chhul chhuak ni lo i neih ni kha i hnam i kalsan ni' a ni tih  ka hrilh duh che. I fate pawh Mizo hming pe kûr nguai mah la, a sawt lo ang. Dam chhungin hnam dang vai nihna kha i nawt reh thei tawh lo. I hnampuiten diriam chein en hniam che mah se i vui thei lo. Diriamna chauh chu i la vannei hlê zawk a, kan kristianna vang chauh zawkin kut i tuar lo a ni thei. Mahse kut tawrh aia na zawk i hnampuite mitmei danglam tak i ṭawng kumkhua tawh tur zawk kha ngaihtuah ṭhin ang che. 

A tawp nan, mass culture aṭanga taste culture, a huho aia mahni hriatnaa kal duhnaah kan lut zo ta hi pi pu nun aṭanga rual ûten hnam hmel tibâl tur pawh va zilhhâu vak kha an ngam ta lo ti ru... chu zilh loh nun kan zalenna chu a ṭha zawnga Mizo hmeichhiaten kan hman a. Kan hnampuite tizak fôtu ni lo turin kan talent engkim hnehsawh tak kan nihna kha i han hmang leh zawk ang u hmiang. 

I zahawmna leh i hnam venghim tlat rawh.