Kum 1966 March thla tirah MNF-in Mizoram Independence a puang a, ‘Mizoram buai’ kan tih kha a intan ta a. Ram buai hnuaia khawsak chu a lo namai lo hle a, mipui pawhin kan tlin lo a ni ber mai. MNF leh India sawrkar an inrem a, buaina a lo reh theih nan kil hrang hrang atangin thahnemngai taka beih a ni a, kum sawmhnih liam hnu, June ni 30, 1986-ah Remna chu a lo awm ta a ni. Kum 20 chhung lai ram buai kara khawsak kha Mizo mipuite tana a harsatzia leh inremna lo awm ta hlutzia hi thangthar lehzualte hi chuan a takin an hre pha lo a ni.
He inremna hi Mizo mipui tan a thawventhlakzia leh India sawrkar tan a hlawkzia lam hi kan ngaihtuah zui mang lo a ang hle. He inremna thu leh Remna ni champhaphak bawr velah hian thu hriat nuam lo leh thu khingbai hriat tur a awm leh thin. A pawi hle.
He ni Mizoram sawrkar chuan office chawlh ni-ah a puang a. Program siam meuha a lawmna han hmang erawh chu party pakhat bak an awm lo a ni mai thei. Nakkum, 2011 June ni 30 hi a kum 25-na (Silver Jubilee) a ni dawn a, awmze nei leh hlawk taka hman theih atan a duhawm khawp mai.
Remna a lo awm theih nana khatih laia Mizoram Chief Minister zahawm takin a thutthleng a chhuahsan thei kha chu tlang hriat a ni a, a ngaihsanawm a ni. Mahse kha kha chu a vawrtawp a ni a, khang thil lo awm theihna tura Political Party hrang hrangte tanhona leh NGO-te thawhpuina te kha an tangkai vek a. Chung zingah chuan Kohhranhoten theihtawp chhuaha an lo beih vena hian sawi zui a hlawh mang lo hle a. Chumi lam thu mipui han hriat thartir hi pawimawh ve tak niin ka hria. India sawrkar leh MNF te inremna kawng zawnga Kohhranhote hnathawh hi sawi tham fe a ni a. Hetah hi chuan a tlangpui chauh kan sawi thei ang.
Khatia buaina a lo chhuah tak phutah khan sawrkar hmunpui ber Aizawlah chuan mipui an chiai lutuk loh nan Kohhran hruaitute an che vat a, mipui pawhin an thlamuan phah hle, hei hi a sarhu lai thil thleng a ni.
Hun a lo kal leh hret a, awmze nei zawka hna thawk turin Christian Peace Committee siam a ni a. He Committee hian hna biru, hahthlak tak tak si thawkin a luh chilh a. Ram mu sawrkar leh India sawrkar chu inbiakna dawhkana inhmachhawn turin kum 1969 daihah khan a lo nawr tawh a. Kohhranhote beihna zarah hian a ni ang, kum 1976 kum tir lamah chuan inbiakna hmahruai a lo awm ta a. Ram mu sawrkar hotute pawh inrawn khawmin Calcutta Convention an tih fo hi an lo nei ta a nih kha.
Kum 1977-ah chuan inbiakna a awm ta zauh zauh a, ram boruak pawhin a zangkhai phah ve zel a. Mahse inbiakna kha a han khaihlak leh thin bawk a. Kum 1980-ah inbiakna a lo awm leh a, mahse 1982 kum bul lamah chuan a tawp fel ta buk mai. Mizoram Synod phei chuan a Executive Committee hmangin inbiakna tharthawh leh turin India sawrkar a ngen hial a. Remna kawng zawnna kawnga a tul anga ins>n pawh huamin, a aiawha che zui zel turin Puipate meeting chu thuneihna a pe ta nghe nghe a ni.
Ram buai boruak nu zual chu ziaawm deuhin a lang a, mahse a ralmuanthlak lem lo. Favang tira luipui tui fim tan tir, mahse tui hnuk inthlung tawh, nel sual hlauhawm tak ang deuh hi a ni. Mizoram sawrkar hruaitute lu pawh a hai ve hle a ni ang, remna kawng zawnga awmze nei lehzuala bul tum turin Synod hruaitute an rawn tahawh ta a ni.
Synod pawhin ama tawka theih tawp a lo chhuah thin b^k sawna, kohhranhote tang hova remna kawng zawn chu tul a ti a. 30, July, 1982-ah khan kohhran hrang hrang aiawhte a sawm khawm a, Zoram Kohhran Hruaitute inhmuhkhawm vawi 1-na a lo ni ta a. He thu ziaktu ngei pawh hi Kohhran hrang hrang aiawh inhmuhkhawm mi 20 zingah a tel ve a. Committee a lo din fel hnu, kum 1983 atanga 1988 thlengin a tel zui a ni. Thil tul zual thenkhat pawh rel nghalin Secretary pawh a ruat fel nghal a. He mi tuma kalkhawmte ruahman angin 13, August, 1982-ah chuan Zoram Kohhran Hruaitute Committee (ZKHC), tuna MKHC hi a lo ding ta a ni.
He committee hi a fimkhur hle a, thil harsa bik bitumtu turte ruatin, hmun kilkhawr tak takah te, pawn lamah pawh New Delhi leh London-ah te kalin thil pawimawh zual nia a hriat chu a pan chat chat zel a. Khatih laia India Prime Minister, Indira Gandhi leh a fapa Rajiv Gandhi te an bia a. Mizoram chhungah pawh India sawrkar leh MNF inbiakna thar thawh leh tura ngen turin Political Party lian palite an inthurualtir thei a ni.
Pi Indira Ganhi thih hnu, Pu Rajiv Gandhi Prime Minister a lo nih hnu kum 1984-ah inbiakna an thar thawh leh a. Heng hun lai vei hian ZKHC aiawhte hian khatih laia Mizoram Chief Minister pawh an titipui zauh zauh thin. Ni 30-6-1986-ah chuan Inremna Thuthlung ziak a ni ta a. Mizoram buaina a reh nghal a, remna a lo awm ta a. Kohhranhote an lawm hle.
He inremna hi politics thil a ni a, politician ten a saseh chu an khawih ngei a. Mahse hetiang a lo thlen theihna tura Mizoram Kohhran hrang hrangte beihna leh thahnemngaihna hi theihnghilh bik loh atan a tha hle ang.
Remna Ni lawm chungchangah hian ngaih dan a thuhmun kher lo vang a. Mizoram sawrkar hian public holiday-a a puan bak hi hriat zui dan langsar a nei lem lo a ni mai thei a. Political Party-te zinga pakhat MNF hian June 30 hi awmze neiin an hmang thin a, hei pawh hi awma ngai lo leh inhmeh vak lova ngai an awm thovin a lang a. He ni lawmna hi tute huaihawt nge fuh ber ang tih hi ngaihtuah a ngai viau a ni.
Nakkum, 2011 June 30 hi Silver Jubilee a ni a, Mizoram mipui leh Political Party zawng zawng huam kim thei zawnga a huhova hman theih a duhawm hle.
Duhthusamah chuan Mizoram Kohhran Hruaitute Committee hian huaihawtin a bul han tum thei se. Remna a lo thlen theih nana beitu pawl hrang hrangte thawhrim dan inhriatthartir nan te, remna a awm theih nana a inrem lote inhnuh hniamna te, mimal inphalna leh inpekna ngaihsanawmzia inhrilh nan te hmang ta ila. Remna tluantling a awm zui theih nana a inrem tate Inremna Thuthlunga an rinawm zuina te pawh inhriat chiantir a pawimawh hle ang. Inpuhmawh leh indeusawhna lam te, thil khingbai taka sawi awm thin te tawp tawh sela. Remna hlutzia leh vawn nun zel a pawimawhzia inzirtir nan te hmang ila, ram leh mipui tan a hlawk lehzualin a rinawm.
- Upa C. Sangzuala
He inremna hi Mizo mipui tan a thawventhlakzia leh India sawrkar tan a hlawkzia lam hi kan ngaihtuah zui mang lo a ang hle. He inremna thu leh Remna ni champhaphak bawr velah hian thu hriat nuam lo leh thu khingbai hriat tur a awm leh thin. A pawi hle.
He ni Mizoram sawrkar chuan office chawlh ni-ah a puang a. Program siam meuha a lawmna han hmang erawh chu party pakhat bak an awm lo a ni mai thei. Nakkum, 2011 June ni 30 hi a kum 25-na (Silver Jubilee) a ni dawn a, awmze nei leh hlawk taka hman theih atan a duhawm khawp mai.
Remna a lo awm theih nana khatih laia Mizoram Chief Minister zahawm takin a thutthleng a chhuahsan thei kha chu tlang hriat a ni a, a ngaihsanawm a ni. Mahse kha kha chu a vawrtawp a ni a, khang thil lo awm theihna tura Political Party hrang hrangte tanhona leh NGO-te thawhpuina te kha an tangkai vek a. Chung zingah chuan Kohhranhoten theihtawp chhuaha an lo beih vena hian sawi zui a hlawh mang lo hle a. Chumi lam thu mipui han hriat thartir hi pawimawh ve tak niin ka hria. India sawrkar leh MNF te inremna kawng zawnga Kohhranhote hnathawh hi sawi tham fe a ni a. Hetah hi chuan a tlangpui chauh kan sawi thei ang.
Khatia buaina a lo chhuah tak phutah khan sawrkar hmunpui ber Aizawlah chuan mipui an chiai lutuk loh nan Kohhran hruaitute an che vat a, mipui pawhin an thlamuan phah hle, hei hi a sarhu lai thil thleng a ni.
Hun a lo kal leh hret a, awmze nei zawka hna thawk turin Christian Peace Committee siam a ni a. He Committee hian hna biru, hahthlak tak tak si thawkin a luh chilh a. Ram mu sawrkar leh India sawrkar chu inbiakna dawhkana inhmachhawn turin kum 1969 daihah khan a lo nawr tawh a. Kohhranhote beihna zarah hian a ni ang, kum 1976 kum tir lamah chuan inbiakna hmahruai a lo awm ta a. Ram mu sawrkar hotute pawh inrawn khawmin Calcutta Convention an tih fo hi an lo nei ta a nih kha.
Kum 1977-ah chuan inbiakna a awm ta zauh zauh a, ram boruak pawhin a zangkhai phah ve zel a. Mahse inbiakna kha a han khaihlak leh thin bawk a. Kum 1980-ah inbiakna a lo awm leh a, mahse 1982 kum bul lamah chuan a tawp fel ta buk mai. Mizoram Synod phei chuan a Executive Committee hmangin inbiakna tharthawh leh turin India sawrkar a ngen hial a. Remna kawng zawnna kawnga a tul anga ins>n pawh huamin, a aiawha che zui zel turin Puipate meeting chu thuneihna a pe ta nghe nghe a ni.
Ram buai boruak nu zual chu ziaawm deuhin a lang a, mahse a ralmuanthlak lem lo. Favang tira luipui tui fim tan tir, mahse tui hnuk inthlung tawh, nel sual hlauhawm tak ang deuh hi a ni. Mizoram sawrkar hruaitute lu pawh a hai ve hle a ni ang, remna kawng zawnga awmze nei lehzuala bul tum turin Synod hruaitute an rawn tahawh ta a ni.
Synod pawhin ama tawka theih tawp a lo chhuah thin b^k sawna, kohhranhote tang hova remna kawng zawn chu tul a ti a. 30, July, 1982-ah khan kohhran hrang hrang aiawhte a sawm khawm a, Zoram Kohhran Hruaitute inhmuhkhawm vawi 1-na a lo ni ta a. He thu ziaktu ngei pawh hi Kohhran hrang hrang aiawh inhmuhkhawm mi 20 zingah a tel ve a. Committee a lo din fel hnu, kum 1983 atanga 1988 thlengin a tel zui a ni. Thil tul zual thenkhat pawh rel nghalin Secretary pawh a ruat fel nghal a. He mi tuma kalkhawmte ruahman angin 13, August, 1982-ah chuan Zoram Kohhran Hruaitute Committee (ZKHC), tuna MKHC hi a lo ding ta a ni.
He committee hi a fimkhur hle a, thil harsa bik bitumtu turte ruatin, hmun kilkhawr tak takah te, pawn lamah pawh New Delhi leh London-ah te kalin thil pawimawh zual nia a hriat chu a pan chat chat zel a. Khatih laia India Prime Minister, Indira Gandhi leh a fapa Rajiv Gandhi te an bia a. Mizoram chhungah pawh India sawrkar leh MNF inbiakna thar thawh leh tura ngen turin Political Party lian palite an inthurualtir thei a ni.
Pi Indira Ganhi thih hnu, Pu Rajiv Gandhi Prime Minister a lo nih hnu kum 1984-ah inbiakna an thar thawh leh a. Heng hun lai vei hian ZKHC aiawhte hian khatih laia Mizoram Chief Minister pawh an titipui zauh zauh thin. Ni 30-6-1986-ah chuan Inremna Thuthlung ziak a ni ta a. Mizoram buaina a reh nghal a, remna a lo awm ta a. Kohhranhote an lawm hle.
He inremna hi politics thil a ni a, politician ten a saseh chu an khawih ngei a. Mahse hetiang a lo thlen theihna tura Mizoram Kohhran hrang hrangte beihna leh thahnemngaihna hi theihnghilh bik loh atan a tha hle ang.
Remna Ni lawm chungchangah hian ngaih dan a thuhmun kher lo vang a. Mizoram sawrkar hian public holiday-a a puan bak hi hriat zui dan langsar a nei lem lo a ni mai thei a. Political Party-te zinga pakhat MNF hian June 30 hi awmze neiin an hmang thin a, hei pawh hi awma ngai lo leh inhmeh vak lova ngai an awm thovin a lang a. He ni lawmna hi tute huaihawt nge fuh ber ang tih hi ngaihtuah a ngai viau a ni.
Nakkum, 2011 June 30 hi Silver Jubilee a ni a, Mizoram mipui leh Political Party zawng zawng huam kim thei zawnga a huhova hman theih a duhawm hle.
Duhthusamah chuan Mizoram Kohhran Hruaitute Committee hian huaihawtin a bul han tum thei se. Remna a lo thlen theih nana beitu pawl hrang hrangte thawhrim dan inhriatthartir nan te, remna a awm theih nana a inrem lote inhnuh hniamna te, mimal inphalna leh inpekna ngaihsanawmzia inhrilh nan te hmang ta ila. Remna tluantling a awm zui theih nana a inrem tate Inremna Thuthlunga an rinawm zuina te pawh inhriat chiantir a pawimawh hle ang. Inpuhmawh leh indeusawhna lam te, thil khingbai taka sawi awm thin te tawp tawh sela. Remna hlutzia leh vawn nun zel a pawimawhzia inzirtir nan te hmang ila, ram leh mipui tan a hlawk lehzualin a rinawm.
- Upa C. Sangzuala
Add new comment
Articles