US leh Taliban-in inremna ziak
United States leh Afghanistan-a Taliban firfiak pawl chuan kar liam ta Inrinni khan inremna ziakin, thla 14 chhungin Afghanistan-a US sipai leh NATO sipai awmte lachhuak turin an inrem.
Innghirhnghona avanga kum 18 chhung zet US leh Taliban firfiakte inkara inremna a awm theih loh hnuah, kar kal ta Inrinni khan Qatar khawpui Doha-ah US special envoy Zalmay Khalilzad leh Taliban political chief Mullah Abdul Ghani Baradar-te chuan remna an ziak dun thei ta a ni. Hetih lai hian US Defence Secretary Mark Esper chuan inremna ziah hi Taliban-ten an bawhchhiat chuan US-in engmah tih hreh a neih phah dawn loh thu a sawi zui nghal.
Ram pahnihten inremna an ziah hma hian, Taliban-te chuan Afghanistan ramchhunga an sipaite hnenah tumah bei lo turin emaw buaina awm thei laka inthiar fihlim turin a hriattir a, a thuchhuah siam chhan hi US nena an inrem tawh dawn vanga Afghanistan rampuma hlimna leh muanna a awm theih nana tih a ni.
US president hlui George W. Bush hunlai, kum 2001 September 11 khan Al-Qaida firfiakte chuan World Trade Centre chu thlawhtheihna hmanga beiin an tichhia a, a hunlaia Al-Qaida firfiak hotu Osama bin Laden chu US chuan man tumin hma a la zui nghal a ni. Bin Laden an zawnna kawnga pui a, lo man turin Taliban te hnenah US chuan a hriattir a ni. Mahse Taliban lam hian Bin Laden chu US beihnaah a tel ngei em tih finfiahna an phut thung.
Hei vang hian US leh NATO ṭangkawp chuan kum 2001 October 7 khan Afghanistan-ah beihpui thlakin, he beihpui hi Operation Enduring Freedom tih a ni bawk. Kum 2001 December 17 aṭanga khan US leh NATO ṭangkawpte chuan Afghanistan-a khawpui hrang hrangah military base an dinchho ṭan ta a ni. US Navy SEAL-te chuan kum 2011, May 2 khan Pakistan-ah Al-Qaida firfiak hotu Osama bin Laden chu an that thei ta a ni. Afghanistan leh Pakistan-a Al-Qaida firfiakte chet ṭhinna hi tun hma ai chuan a nasa tawh lo a, a ziaawm chho mek a ni. Boruak muanawm tawn chhoh mek a nih avang hian US chuan Taliban-te nena inremna ziah chu a hnial ta lo a ni.
Afghanistan-a US sipai awmte hi US president kalchhuak ta Barack Obama hunlai khan sipai 68,000 aṭangin 34,000 tih tlem an ni tawh a, tunah hian US leh NATO sipaite hi 12,000 an la awm. Afghanistan-a firfiakten an indonaah hian US sipai 2,400 chuang zet an thi hman bawk.
Inremna an ziah ṭhenkhatte:
q Ni 135 chhungin US sipai 8,600-te chuan Afghanistan an chhuahsan hman tur a ni.
q March 10-ah Taliban jail tang 5,000 leh Afghanistan security force jail tang 1,000 inthlengna neih fel tur.
q US chuan Taliban-te laka hrekna a siamte zawi muangin a hlip thla ang. US hian UN-in Taliban te hrekna a hran a siam a hlih theihna turin hma a la zui bawk ang.
q Al-Qaida firfiakte chu Afghanistan ramchhungah emaw Al-Qaida enkawl huamchhungah emaw, firfiaka chetna nei lo tura thlithlai turin Taliban-te kutah mawhphurhna a awm ang.